Cyfres Ddarlithoedd Canmlwyddiant yr Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear

'Technology Justice – why it’s time to reboot our relationship with technology' - Simon Trace CBE

Dyddiad: Dydd Mawrth 14eg Mawrth 2017
Amserlen:

18.30 - Drinks Reception - Think Tank

19.00 - Public Lecture - A6

Lleoliad: Adeilad Llandinam
Campws Penglais
Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear
Prifysgol Aberystwyth

Mae datblygiad dynol yn dibynnu ar dechnoleg. Rhaid i ni ei ddefnyddio i ddarparu’r elfennau mwyaf sylfaenol – bwyd, dŵr, cysgod, iechyd ac addysg. Ond heddiw mae un rhan o bump o boblogaeth y byd heb y technolegau sy’n hanfodol ar gyfer y safon byw mwyaf sylfaenol. Yn y cyfamser, mae defnydd dilyffethair o dechnoleg gan y rhai sy’n gallu gwneud hynny yn creu ei drafferthion ei hun. Mae ein llwyr-ddibyniaeth ar dechnolegau tanwydd ffosil wedi sbarduno’r cynhesu byd-eang. Mae mabwysiadu technolegau’r chwyldro gwyrdd a diwydiannu amaethyddiaeth wedi esgor ar gyfnod o fwyd rhad (yn y byd datblygedig o leiaf), ond hefyd wedi esgor ar ddifrod trwm i’r ecosystemau yr ydyn ni a rhywogaethau eraill yn ddibynnol arnynt. Ac yn y sector iechyd fe welwn leihad yn effeithlonrwydd gwrthfiotegau nid yn unig am eu bod yn cael eu gor-ddefnyddio gan bobl, ond hefyd oherwydd y defnydd rhyfeddol o anghyfrifol a wneir ohonynt mewn amaethyddiaeth fel proffylactig a hyrwyddwr tyfiant mewn anifeiliaid.

Ar ben hyn, mae ein cyd-ymdrechion technolegol blaengar yn aml yn anelu i’r cyfeiriad anghywir. Rydyn ni’n fwy tebygol o weld cyllid ymchwil i chwilio am driniaeth i benmoelni dynion na brechlyn yn erbyn malaria neu i chwilio am ddulliau newydd o echdynnu nwy siâl yn hytrach na chanfod dull o storio ynni adnewyddadwy. Mae’r cyflwyniad hwn yn dadlau ei bod yn bryd i ni ailgychwyn ein perthynas â thechnoleg. Agwedd newydd tuag at lywodraethu a defnyddio technoleg sydd ei hangen arnom ynghyd â chyfres wahanol o gymhellion i ailosod ein systemau dyfeisgarwch er mwyn darparu technoleg sy’n gymdeithasol-ddefnyddiol ac sy’n ceisio datrys heriau allweddol tlodi a chynaliadwyedd amgylcheddol. Dylid ystyried sut y gallem efallai ddefnyddio fframwaith cyfeiriadol gwahanol – Cyfiawnder Technoleg - i ddarparu dull sy’n wahanol yn ei hanfod i’r hyn sydd gennym ar hyn o bryd, o lywodraethu a datblygu’r defnydd o dechnoleg.

Simon Trace

Ymgynghorydd annibynnol ac awdur ar ddatblygu rhyngwladol a thechnoleg yw Simon Trace. Cyhoeddwyd ei gyfrol Rethink, Retool, Reboot: Technology as if people and planet mattered, gan Practical Action Publishing ym mis Gorffennaf 2016.

Mae Simon yn beiriannydd siartredig a chanddo MA mewn Anthropoleg, a 35 mlynedd o brofiad o weithio yn y sector datblygu rhyngwladol yn ceisio sicrhau bod gwasanaethau sylfaenol (dŵr, glanweithdra, ac ynni) yn rhai hygyrch, cynhyrchu bwyd mewn dull cynaliadwy, a rheoli adnoddau naturiol. Ef oedd Prif Swyddog Gweithredol y corff anllywodraethol rhyngwladol Practical Action o 2005 tan 2015 a, chyn hynny, ef oedd cyfarwyddwr rhyngwladol y corff anllywodraethol WaterAid. Mae Simon yn un o ymddiriedolwyr y Sefydliad Amgylcheddol Ewropeaidd ac fe wasanaethodd ar nifer o banelau rhyngwladol, gan gynnwys Grŵp Llywio Global Tracking Framework, menter Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, sef Sustainable Energy for All, a phanel ymgynghorol allanol mynegai Banc y Byd, sef Readiness for Investment in Sustainable Energy. Ar hyn o bryd mae’n aelod o Grŵp Ymgynghori Strategol Cronfa Ymchwil £1.5 Global Challenges Llywodraeth y Deyrnas Gyfunol.

Cynhelir derbyniad diodydd cyn yr achlysur, o 6.30 ymlaen yn y Felin Drafod yn Adeilad Llandinam.