Polisi Eiddo Deallusol Cyffredin Prifysgol Aberystwyth a Phrifysgol Bangor

Mae Prifysgolion Aberystwyth a Bangor wedi ymrwymo i sicrhau y bydd canlyniadau eu gwaith dysgu ac ymchwil yn cael eu defnyddio er budd y gymdeithas a’r economi yng Nghymru a thu hwnt. Mae’r ddogfen hon (“Polisi”) yn egluro safbwynt y ddwy Brifysgol o ran polisi ac o ran creu, perchenogi ac ymelwa ar eiddo deallusol.

Partneriaeth

Mae Prifysgolion Bangor ac Aberystwyth wedi gweithredu ar y cyd wrth ddatblygu’r Polisi hwn ac mae’r Prifysgolion wedi cytuno i fabwysiadu polisi Eiddo Deallusol cyffredin i hyrwyddo gwell synergedd rhwng cymunedau academaidd a chymorth y ddau sefydliad. Mae’r Polisi hwn yn gweithredu fel polisi ar gyfer Prifysgolion Aberystwyth a Bangor wrth weithredu ar y cyd neu ar wahân ac mae’n berthnasol i’r naill sefydliad a’r llall fel mudiad cyfansoddiadol ar wahân.

1. Egwyddorion y Polisi

Mae ymelwa ar Eiddo Deallusol yn gwella dosbarthiad canlyniadau ymchwil, yn cynnig modd o wella yn gymdeithasol a gall greu incwm ar gyfer y Brifysgol a’i chyflogeion. Mae hi ond yn deg fod Staff a Myfyrwyr sydd wedi cyfrannu at greu ac ymelwa ar Eiddo Deallusol yn cael eu trin yn deg wrth rannu’r incwm buddiol a ddaw o ymelwa ar Eiddo Deallusol.

Mae prif egwyddorion y Polisi Eiddo Deallusol hwn fel a ganlyn:

  • Dymuna’r Brifysgol greu amgylchfyd fydd yn annog ac yn hybu creu a lledaenu dyfeisiadau, gwaith ymchwil a damcaniaethau newydd
  • Cydnabod gwaith ysgolheigion ac ymchwilwyr yn gyhoeddus (boed yn Staff a/neu Fyfyrwyr)
  • Amddiffyn Eiddo Deallusol gwerthfawr a llunio mantais gystadleuol wrth ymelwa ar ganlyniadau
  • Hyrwyddo ymelwa llwyddiannus ar Eiddo Deallusol
  • Annog trosglwyddo gwybodaeth a chan hynny gynyddu twf economaidd rhanbarthol a chenedlaethol
  • Hwyluso datblygiad Eiddo Deallusol drwy ddarparu cydnabyddiaeth ariannol deg a chyfiawn i Staff, Myfyrwyr, Athrofeydd a’r Brifysgol.

Mae’r Polisi hwn yn egluro safbwynt y Brifysgol ar gyfer creu, perchenogi, amddiffyn ac ymelwa ar Eiddo Deallusol o fewn i’r Brifysgol. Nod y Polisi hwn yw cydbwyso buddiannau’r Brifysgol â buddiannau’r Crëwr/Crewyr ar delerau teg a rhesymol.

2. Diffiniadau

Yn y Polisi hwn, bydd gan yr ymadrodd canlynol yr ystyron a ganlyn:-

2.1 Gwrthdaro Buddiannau yn unol â’r diffiniad ohono ym mholisi Gwrthdaro Buddiannau’r Brifysgol yn y ddogfen ar reoliadau ariannol.
2.2 Crëwr/Crewyr unigolyn neu unigolion sy’n creu, llunio neu ddyfeisio eitem o Eiddo Deallusol.
2.3 Eiddo Deallusol yn cynnwys hawlfraint, patentau, hawliau dylunio, nodau masnach, enwau masnach, marciau gwasanaeth, hawliau cronfeydd data, hawliau bridwyr planhigion, modelau defnyddioldeb, gallu, gwybodaeth gyfrinachol a hawliau eiddo deallusol eraill, boed ym mhob achos wedi eu cofrestru neu heb eu cofrestru ac yn cynnwys ceisiadau ar gyfer dyfarnu unrhyw hawliau blaenorol a phob hawl neu ffurfiau ar amddiffyn yn unrhyw awdurdodaeth.
2.4 Deunyddiau Dysgu unrhyw ddeunyddiau a luniwyd o fewn i’r Brifysgol neu ar ei rhan, y bwredir iddynt gael eu defnyddio’n bennaf gan Staff neu eraill neu eu gweld gan fyfyrwyr ar unrhyw lefel, ar gyfer cyrsiau neu astudiaethau’r Myfyrwyr hynny. Byddai enghreifftiau yn cynnwys: taflenni dosbarth, nodiadau darlithoedd, rhestrau darllen a gwybodaeth arall a ddarperir i fyfyrwyr ac unrhyw ddeunyddiau sain, gweledol ac amlgyfrwng.
2.5 Deunyddiau Ysgolheigaidd gwerslyfrau, dramâu, geiriau (caneuon), sgorau cerddorol, cyflwyniadau llafar, llyfrau ffeithiol, nofelau a cherddi poblogaidd a gweithiau celfyddyd gain, erthyglau a luniwyd i’w cyhoeddi mewn cyfnodolion, erthyglau golygyddol, papurau cynhadledd a chyflwyniadau perthnasol, nodiadau a luniwyd at ddefnydd personol, traethodau ymchwil a thraethodau estynedig a deunyddiau tebyg eraill a ddatblygir o dro i dro.
2.6  Staff pob unigolyn a gyflogir gan y Brifysgol mewn swydd academaidd, ymchwil, technegol, academaidd-berthynol neu unrhyw swydd arall sydd am gyfnod penodol neu yn barhaol.
2.7 Myfyrwyr myfyrwyr cofrestredig y Brifysgol boed hwy yn uwchraddedigion, israddedigion neu ar gynllun cyfnewid, ddim yn graddio neu fel arall ac yn cynnwys myfyrwyr uwchraddedig yn ystod cyfnod ysgrifennu canlyniadau eu gwaith ymchwil.
2.8 Adnoddau’r Brifysgol cyfleusterau neu adnoddau’r Brifysgol yn cynnwys (ond heb eu cyfyngu i):-
(i) swyddfa, labordy a gofod ac offer stiwdio;
(ii) caledwedd, meddalwedd a chymorth cyfrifiadurol;
(iii) gwasanaethau ysgrifenyddol;
(iv) cynorthwywyr ymchwil, dysgu a labordai;
(v) cyflenwadau a chyfleustodau;
(vi) cyllid ar gyfer gweithgareddau ymchwil a dysgu, ac ad-daliadau ariannol eraill o ran teithio, cyfarpar neu amser;
(vii) gwasanaethau cymorth canolog megis y Swyddfa Gyllid, cymorth cyfreithiol neu gymorth trosglwyddo technoleg.
2.9 Goruchwyliwr aelod o staff academaidd sy’n gyfrifol am oruchwylio, cynorthwyo, arwain, monitro neu gefnogi mewn unrhyw ffordd arall ddarn penodol o waith academaidd neu ymchwil, gan gynnwys asesiadau, gan Fyfyriwr.
2.10 Swyddfa Fasnachol yr adran yn y Brifysgol sy’n gyfrifol am fasnacheiddio Eiddo Deallusol, sef yr Adran Gwasanaethau Masnacheiddio ac Ymgynghori ar hyn o bryd.
2.11 Prifysgol Prifysgol Aberystwyth (Aberystwyth University).
2.12 Athrofa unrhyw goleg, ysgol, athrofa neu uned academaidd arall (neu gyfatebol) sy’n bennaf cyfrifol am ddysgu rhaglenni sy’n arwain at ddyfarnu graddau israddedig ac uwchraddedig a chymwysterau academaidd eraill y Brifysgol a/neu gynnal a hybu gweithgareddau ymchwil, cyfranogi o weithgareddau’r drydedd genhadaeth neu unedau sy’n eu hariannu eu hunain a/neu swyddogaethau tebyg eraill gan gynnwys ond heb fod wedi eu cyfyngu i wasanaethau cyffredinol i’r Brifysgol.

 

3. Creu a Pherchenogi Eiddo Deallusol

(A) Staff

3.1 Bydd staff yn cefnogi’r Brifysgol wrth weithredu’r Polisi hwn ac yn darparu cymorth ar gyfer gweithgareddau sy’n gysylltiedig ag amddiffyn ac ymelwa ar Eiddo Deallusol yn cynnwys osgoi datgelu Eiddo Deallusol posibl i unrhyw drydydd parti tan ar ôl iddo gael ei drafod â’r Swyddfa Fasnachol.

3.2 Yn amodol ar gymal 3.3., a chan gymryd cymal 3.15 i ystyriaeth, bydd y Brifysgol yn berchen ar yr holl Eiddo Deallusol a gynhyrchir gan Staff:

  • Yn ystod eu cyflogaeth a/neu wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau i’r Brifysgol; neu
  • Sy’n defnyddio Adnoddau’r Brifysgol; neu
  • Wrth iddynt gyflawni dyletswyddau nad ydynt yn arferol iddynt ond sydd wedi’u neilltuo’n arbennig i Staff

3.3 Oni neilltuir hwy i drydydd parti yn unol â chymal 3.15 (neu gymal 3.18), bydd y Brifysgol fel arfer yn neilltuo i’w Staff Eiddo Deallusol Deunyddiau Ysgolheigaidd a Deunyddiau Dysgu. Bydd staff yn rhoi caniatâd i’r Brifysgol ddefnyddio a chopïo deunydd o’r fath at ddibenion academaidd, ymchwil a gweinyddol (a lle bo’n berthnasol trwydded o dan gymal 3.18), a hwnnw yn ganiatâd rhad ac am ddim, diamod a pharhaus, terfynol ac anghyfyngedig. Pan yw Staff yn ymadael â’r Brifysgol, bydd y caniatâd hwn yn parhau mewn grym. Bwriedir defnyddio’r ddarpariaeth hon i wella galluoedd dysgu ac ymchwil y Brifysgol ac i ategu gwaith dysgu ac ymchwil ei chyflogeion. O ddarparu cyfiawnhad rhesymol, bydd y Brifysgol yn cytuno i beidio â defnyddio’r deunyddiau hyn neu gyfyngu ar y defnydd ohonynt neu eu defnyddio mewn modd penodol.

3.4 Mae’r Brifysgol yn annog cyhoeddi Deunydd Ysgolheigaidd ond dylai Staff ystyried y posibiliadau ar gyfer cymhwyso unrhyw syniadau a ddatgelir ynddo yn fasnachol ac ymgynghori â’r Swyddfa Fasnachol lle caiff y posibiliadau ar gyfer ymelwa eu hadnabod. Wrth anfon Deunyddiau Ysgolheigaidd i’w cyhoeddi, bydd Staff yn hysbysu’r cyhoeddwr o’r caniatâd sydd rhyngddynt hwythau a’r Brifysgol. Dylai Staff hefyd sicrhau wrth anfon Deunydd Ysgolheigaidd i’w gyhoeddi nad yw cyhoeddi:

  • yn tramgwyddo hawliau Eiddo Deallusol unrhyw drydydd parti
  • yn tramgwyddo unrhyw ddyletswydd neu ymrwymiad o ran cyfrinachedd
  • yn datgelu cyn pryd Eiddo Deallusol y Brifysgol (gellir colli’r hawliau hyn trwy ddatgelu’n rhy gynnar)
  • yn peryglu hawliau’r Brifysgol i’w Heiddo Deallusol.

3.5 Dymuna’r Brifysgol annog defnyddio archifau a chadwrfeydd digidol, a’i chadwrfeydd ei hun yn arbennig. Yn amodol ar unrhyw hawliau a roddir i unrhyw drydydd parti, bydd Crewyr yn rhoi’r holl hawliau angenrheidiol i’r Brifysgol osod Deunyddiau Dysgu neu Ddeunyddiau Ysgolheigaidd mewn archifau a chadwrfeydd digidol. Gall crewyr anfon deunyddiau o’r fath i archifau neu gadwrfeydd, ar yr amod nad yw eu cyflwyno:

  • yn tramgwyddo hawliau Eiddo Deallusol unrhyw drydydd parti
  • yn tramgwyddo unrhyw ddyletswydd neu ymrwymiad o ran cyfrinachedd
  • yn datgelu cyn pryd Eiddo Deallusol y Brifysgol (gellir colli’r hawliau hyn trwy ddatgelu’n rhy gynnar)
  • yn peryglu hawliau’r Brifysgol i’w Heiddo Deallusol.

(B) Myfyrwyr

3.6 Bydd myfyrwyr yn berchen ar yr Eiddo Deallusol a grëir ganddynt yn ystod eu hastudiaethau a’u gwaith ymchwil, yn amodol ar ddarpariaethau cymal 3.7, neu fel arall fel yr eglurir yn y Polisi hwn.

3.7 Ceir amgylchiadau lle bydd y Brifysgol yn berchen ar Eiddo Deallusol gwaith Myfyriwr a gall y Brifysgol ofyn i Fyfyriwr neilltuo’n ffurfiol ei (H)eiddo Deallusol i’r Brifysgol (neu drydydd parti yn ôl yr angen) cyn, yn ystod neu ar ôl eu hastudiaethau a/neu ymchwil. Gall y rhain gynnwys:-

  • Lle bydd y Myfyriwr yn gweithio ar brosiectau a ariennir gan drydydd parti a bydd y noddwr o bosibl yn dymuno perchenogi’r Eiddo Deallusol a grëwyd. Mewn amgylchiadau o’r fath bydd y Myfyriwr yn cadarnhau ei f/bod yn cytuno y gellir gofyn i’r Brifysgol berchenogi Eiddo Deallusol o’r fath yn y lle cyntaf er mwyn cydymffurfio ag amodau unrhyw gytundeb â’r noddwr;
  • Lle na ellir gwahanu’r Eiddo Deallusol o’r hyn a ddatblygwyd gan Staff. Er enghraifft, pan yw Goruchwyliwr wedi cyfrannu’n sylweddol at greu Eiddo Deallusol newydd yn yr ymchwil sy’n arwain at gyhoeddi traethawd ymchwil, yr ymateb teg a chyfiawn fyddai i bennu cyd-berchenogaeth, a hynny bob amser yn amodol ar y Myfyriwr yn derbyn cyfran deg o unrhyw incwm a geir o Eiddo Deallusol o’r fath.
  • Myfyriwr sy’n dymuno gweithio gyda’r Brifysgol i ymelwa ar ei (H)eiddo Deallusol a’r Brifysgol yn penderfynu gwneud hynny.
  • Myfyriwr sy’n creu Eiddo Deallusol gan ddefnyddio Adnoddau’r Brifysgol nad ydynt ar gael fel arfer yn ystod sesiynau dysgu ac addysgu cyffredin eu hastudiaethau.

3.8 Fel arfer, caiff Myfyriwr sydd wedi cytuno i neilltuo ei Eiddo Deallusol i’r Brifysgol o dan y cymal hwn ei drin, at ddibenion perchenogaeth a gwobrwyo, fel Staff y Brifysgol.

3.9 Lle bo angen, bydd Myfyrwyr yn cytuno i drefniadau ysgrifenedig i gadarnhau eu bod yn neilltuo Eiddo Deallusol i’r Brifysgol, yn arbennig pan yw hawliau trydydd parti neu ymrwymiadau cyllid yn gofyn am hynny. Lle bydd Myfyriwr yn gwrthod neilltuo’r hawl i’r Eiddo Deallusol uchod, ni fydd yn cael ei rwystro rhag cofrestru oni bai fod neilltuo hawliau o’r fath i’r Brifysgol hynny yn rhagamod o dderbyn cyllid ar gyfer talu’r ffïoedd dysgu. Fodd bynnag, gall gwrthod eu neilltuo olygu bod y Myfyriwr yn cael ei symud i weithio ar brosiect neu weithgaredd arall yn syth.

3.10 I osgoi amheuaeth, bydd Myfyrwyr sydd hefyd yn gyflogeion, neu Staff sydd wedi’u cofrestru ar gyfer gradd neu yn dilyn cwrs astudio yn cael eu trin yn Staff yn achos y Polisi hwn ond dim ond os yw’r gyflogaeth yn berthnasol i weithgareddau academaidd y sefydliad.

3.11 Bydd Myfyrwyr yn rhoi caniatâd parhaus a therfynol i’r Brifysgol ddefnyddio’r Eiddo Deallusol a grëir ganddynt yn ystod eu hastudiaethau at ddibenion anfasnachol, gweinyddol, hyrwyddol, addysgiadol, rheoli ansawdd, arholi a dysgu gan gynnwys digideiddio gwaith y Myfyriwr ond heb fod yn gyfyngedig i hynny. Y Myfyriwr fydd yn berchen ar hawlfraint traethawd ymchwil a ysgrifennir ganddo.

3.12 Bydd Myfyrwyr yn cydnabod y gall fod gofyn iddynt gadw’r Eiddo Deallusol a grëir ganddynt yn gyfrinachol lle gall ei gyhoeddi beryglu hawliau’r Brifysgol i Eiddo Deallusol o’r fath, neu ymrwymiad cyfrinachedd a berchenogir gan y Brifysgol a/neu’r Myfyriwr neu fel arall.

3.13 Anogir Myfyriwr sy’n parhau’n ansicr o’i hawliau a’i ymrwymiadau o ran amddiffyn Eiddo Deallusol i ymgynghori â’r Swyddfa Fasnachol yn y lle cyntaf a cheisio cyngor annibynnol os bydd angen. Dylid hefyd ystyried Undeb y Myfyrwyr yn ffynhonnell cymorth ar gyfer hyn.

(C) Pobl nad ydynt wedi’u cyflogi gan y Brifysgol

3.14 Bydd Penaethiaid Athrofeydd yn gyfrifol am hysbysu Adnoddau Dynol am unrhyw ymwelydd gan gynnwys ymwelwyr â theitlau anrhydeddus (er enghraifft, Athrawon Emeritws a/neu Anrhydeddus) â’r Athrofa. Bydd Penaethiaid Athrofeydd hefyd yn gyfrifol am sicrhau bod cytundeb ysgrifenedig yn cael ei lofnodi sy’n cadarnhau perchenogaeth yr holl Eiddo Deallusol a ddyfeisir neu a ddarganfyddir gan yr ymwelydd a/neu ymgynghorydd/ymgynghorwyr yr Athrofa ac yn cael ei drefnu cyn i’r unigolyn hwnnw wneud unrhyw waith i’r Brifysgol (am dâl neu yn ddi-dâl). Os oes gan yr ymwelydd academaidd eisoes gontract cyflogi â sefydliad allanol, ac os yw’n briodol, trefnir cytundeb rhyngsefydliadol rhwng y Brifysgol a’r sefydliad allanol gan y Swyddfa Fasnachol cyn bod unrhyw waith yn dechrau. Bydd y cytundeb rhyngsefydliadol yn pennu pa sefydliad sy’n perchenogi ac yn masnachu unrhyw Eiddo Deallusol a fydd yn codi.

(D) Cytundebau â Thrydydd Partïon

3.15 Gall Eiddo Deallusol godi o waith ymchwil sy’n cael ei gefnogi neu ei gynorthwyo gan drydydd parti (Cyngor Ymchwil, Llywodraeth, Diwydiant, Elusen) o dan grant neu gontract, ac fe fydd amodau’r cytundeb contractiol rhwng y Brifysgol a’r trydydd parti yn pennu pwy sy’n ei berchenogi, ei ddefnyddio, yn ymelwa arno’n fasnachol, a hawliau’r Brifysgol, os oes, i unrhyw refeniw a ddaw o ymelwa yn fasnachol. Gall yr amodau hyn ofyn i Staff a Myfyrwyr neilltuo eu hawliau Eiddo Deallusol i’r Brifysgol a/neu’r trydydd parti a bydd y Staff a’r Myfyrwyr perthnasol yn neilltuo Eiddo Deallusol o’r fath yn unol â hynny. Pan yw’n berthnasol, bydd yr holl Staff a Myfyrwyr sydd ynghlwm wrth brosiect ymchwil sydd wedi ei gefnogi neu ei gomisiynu gan drydydd parti yn cael eu hysbysu o’r materion dan gontract gan y prif ymchwilydd cyn dechrau ar yr ymchwil.

3.16 Gan ddibynnu ar gyfraniadau ariannol a deallusol cymharol y Brifysgol a sefydliad y trydydd parti at ddarn o waith, gall fod yn briodol i’r naill neu’r llall berchen ar unrhyw Eiddo Deallusol fydd yn codi.

3.17 Bydd pob Athrofa yn darparu copi o unrhyw gontract sy’n cynnwys amodau Eiddo Deallusol i’r Swyddfa Fasnachol a fydd yn ei gymeradwyo cyn iddo gael ei lofnodi.

(E) Deunyddiau Dysgu a Gweithiau Ysgolheigaidd i’w defnyddio gan y Brifysgol

3.18 O dro i dro gall y Brifysgol ddefnyddio Deunyddiau Dysgu a Gweithiau Ysgolheigaidd a lunnir gan Staff mewn amryw ffyrdd, er enghraifft yn fasnachol, yn gymdeithasol neu fel arall yn ogystal ag ar gyfer y dibenion academaidd, ymchwil a gweinyddol y cyfeirir atynt yng Nghymal 3.3. Gall y rhain gael eu cefnogi’n rhannol gan drydydd parti neu eu hariannu’n gyfan gwbl gan y Brifysgol. Byddai natur y defnydd ohonynt yn cynnwys unrhyw faes gan gynnwys, ond heb eu cyfyngu i: ddysgu ac addysgu, ymchwil, prosiectau cymunedol, perfformiadau, sioeau, mentrau ar y we. Lle bydd y Brifysgol angen i’r Deunyddiau Dysgu a Gweithiau Ysgolheigaidd perthnasol a lunnir gan Staff gael eu neilltuo neu eu trwyddedu i’r Brifysgol at ddibenion o’r fath, bydd Staff yn neilltuo neu yn trwyddedu Eiddo Deallusol Deunyddiau Dysgu a Gweithiau Ysgolheigaidd o’r fath i’r Brifysgol. Wrth i Staff ymadael â’r Brifysgol, bydd y cymal hwn (3.18) yn parhau mewn grym a chymal 5.4 yn berthnasol.

4. Gweithdrefnau ar gyfer Staff a Myfyrwyr a’u Hymrwymiadau

4.1 Mae adnabod Eiddo Deallusol a grëir yn y Brifysgol yn gynnar yn hanfodol. Dylai Crewyr bob amser fod yn effro i werth arfaethedig eu gwaith ymchwil. Rhaid i Grewyr hysbysu’r Swyddfa Fasnachol ar unwaith o unrhyw Eiddo Deallusol y credant y bydd ganddo o bosibl werth masnachol yn codi o’u gwaith yn y Brifysgol (neu waith eu Myfyrwyr):

  • Yn ystod eu cyflogaeth a/neu wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau i’r Brifysgol; a/neu
  • Wrth ddefnyddio Adnoddau’r Brifysgol; a/neu
  • Wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau nad ydynt yn arferol iddynt ond sydd wedi eu neilltuo’n benodol i’r aelod o’r Staff, cyn eu datgelu’n gyhoeddus.

4.2 Dylid cadw unrhyw ddyfais a gwybodaeth gysylltiedig yn gyfrinachol tan ar ôl i’r Swyddfa Fasnachol eu gwerthuso’n drylwyr o ran posibiliadau ymelwa ac amddiffyn, os yw’n briodol. Mae’r Brifysgol yn annog cyhoeddi ond rhaid i Staff sy’n dymuno cyhoeddi neu ddatgelu gysylltu â’r Swyddfa Fasnachol yn y lle cyntaf i drafod y ffurf fwyaf priodol ar amddiffyn.

4.3 Dylai dyfeisiau gael eu datgelu gan ddefnyddio’r weithdrefn ddatgelu y mae’r Swyddfa Fasnachol yn gofyn amdani ac a ddiwygir o dro i dro. Bydd y Swyddfa yn cynnal adolygiad i bennu perchenogaeth yr Eiddo Deallusol ac yn cynnig barn ragarweiniol o ran posibiliadau masnachu posibl.

4.4 Rhaid i’r Crëwr/Crewyr roi pob cymorth rhesymol i’r Brifysgol wrth ffurfioli’r berchenogaeth ac wrth gofrestru’r Eiddo Deallusol.

4.5 Bydd y Crëwr/Crewyr yn gweithio gyda’r Swyddfa Fasnachol i hwyluso amddiffyn ac ymelwa masnachol yr Eiddo Deallusol pan fo angen, er enghraifft, gweithio gyda chyfreithwyr, asiantwyr patent ac wrth adnabod trwyddedeion posibl. Bydd y Crëwr/Crewyr yn rhoi’r awdurdod i’r Brifysgol weithredu unrhyw ddogfen y tybia’r Brifysgol sydd ei hangen i gynorthwyo’r ymelwa ar yr Eiddo Deallusol.

4.6 Unwaith y bydd y Brifysgol wedi ffeilio cais ar gyfer amddiffyn Eiddo Deallusol, bydd angen i’r cytundeb fydd yn cadarnhau’r neilltuo a’r rhannu incwm gael ei lofnodi gan y Crëwr/Crewyr. Os oes mwy nag un Crëwr wedi llunio’r Eiddo Deallusol, yr unigolion fydd yn pennu eu rhan o’r incwm. Os na bydd hi’n bosibl i gytuno, bydd yr Is-Ganghellor neu’r sawl a enwebir ganddo/ganddi yn gwneud penderfyniad yn seiliedig ar gyfraniad y naill Grëwr a’r Llall.

4.7 Bydd y Crëwr/Crewyr yn hysbysu’r Swyddfa Fasnachol o unrhyw Wrthdaro Buddiannau, gwir neu bosibl, sy’n berthnasol i unrhyw Eiddo Deallusol naill ai o ran eu hamgylchiadau eu hunain neu mewn cysylltiad ag unrhyw drydydd parti ac i sicrhau cydymffurfio â’r polisi Gwrthdaro Buddiannau.

4.8 Bydd holl Eiddo Deallusol y Brifysgol yn cael ei adolygu’n rheolaidd gan y Swyddfa Fasnachol ac os nad ystyrir ei fod bellach yn bosibl i ymelwa arno’n fasnachol, gall y Swyddfa Fasnachol argymell wrth y Brifysgol, y Crëwr/Crewyr a’r Penaethiaid Athrofeydd y gellid caniatáu, lle bo hynny’n briodol, i esgeuluso unrhyw amddiffyniad ac i ddwyn i ben unrhyw waith arall ar weithgareddau ymelwa. Os bydd y Brifysgol yn derbyn argymhelliad o’r fath ond bod y Crëwr/Crewyr er hynny yn dymuno ceisio ymelwa ar yr Eiddo Deallusol (a’r amddiffyniad os oes angen), ar eu cyfrifoldeb a’u cost eu hunain, gall y Brifysgol, yn ôl ei disgresiwn ei hun, neilltuo’r Eiddo Deallusol i’r Crëwr/Crewyr ar delerau sy’n dderbyniol i’r ddwy ochr ac sy’n adlewyrchu ymdrech flaenorol, a buddsoddiad ac anghenion i’r dyfodol. Mewn achos trosglwyddo hawliau o’r fath i’r Crëwr/Crewyr, bydd y Crëwr/Crewyr gan hynny yn rhoi caniatâd parhaus terfynol, heb freindaliadau, i ddefnyddio Eiddo Deallusol sydd wedi ei ddychwelyd felly ar gyfer ei gwaith ymchwil a dysgu ei hun, yn amodol ar y Crëwr yn talu am gostau neilltuo o’r fath.

5. Dosrannu Incwm (Rhannu Refeniw)

5.1 O dan y Polisi hwn, mae’r Brifysgol yn dymuno gwobrwyo a chymell adnabod syniadau ar gyfer ymelwa masnachol a mathau eraill o ymelwa. Lle bydd y gweithgareddau hyn yn creu incwm, bydd y Brifysgol felly yn ceisio rhannu’r incwm a dderbynnir o’r ymelwa â’r Crewyr yn unol â’r cymal hwn (5).

5.2 Caiff taliadau a dderbynnir ar gyfer masnacheiddio Eiddo Deallusol yn llwyddiannus trwy drwyddedu neu neilltuo eu trin yn refeniw gros. Gall fod nifer o ffurfiau arnynt, gan gynnwys cyfandaliadau untro, taliadau ymlaen llaw, ffïoedd opsiynau, taliadau cerrig milltir neu freindaliadau neu fel arall. Gall y Brifysgol yn achlysurol dderbyn cyfranddaliadau yn hytrach nag arian. Bryd hynny, y Brifysgol fydd yn dal y cyfranddaliadau ac yn dosrannu unrhyw dderbyniadau incwm/cyfalaf yn ôl y canrannau a ddiffinnir yn y tabl yng nghymal 5.2 isod.

5.3 Yn amodol ar gymal 5.4, bydd rhwymedigaethau’r Brifysgol, a all gynnwys taliadau i drydydd parti a threuliau rheoli’r Eiddo Deallusol megis ffïoedd patentau, cyngor cyfreithiol a masnachol, yn hawlio’r refeniw gros a dderbynnir yn gyntaf.

5.4 Cyn dosrannu, bydd y Brifysgol fel arfer yn adennill unrhyw gostau cyfreithiol ac amddiffyn perthnasol, cyn dosrannu’r refeniw. Rhennir y refeniw net sy’n weddill rhwng y Brifysgol, y Crëwr/Crewyr, ac Athrofa’r Crewyr fel a ganlyn:

Derbyniadau Net Cronnus Crewyr* Athrofa [Ysgol] Prifysgol Swyddfa Fasnachol
Hyd at 5k 100% 0% 0% 0%
5k – 50k 60% 15% 15% 10%
50k – 100k 40% 25% 25% 10%
Dros 100k 30% 30% 30% 10%

* Nid oes yn rhaid i Unigolion fod yn Grewyr i elwa o refeniw Eiddo Deallusol

5.5 Yn amodol ar gymal 5.4, bydd Crëwr/Crewyr sy’n derbyn cyfran o’r refeniw o Eiddo Dealluso yr ymelwir arno yn unol â’r tabl uchod yn parhau i dderbyn eu taliadau hyd yn oed os byddant yn gadael y Brifysgol tan i’r taliadau ddod i ben. Os bydd y Crëwr/Crewyr yn marw, ystâd yr ymadawedig fydd yn derbyn eu taliadau. Bydd y Swyddfa Fasnachol yn gyfrifol am wneud trefniadau i ddosrannu unrhyw refeniw net.

5.6 Ni ddosrennir incwm tan y bydd y Staff a/neu’r Myfyrwyr sy’n Grewyr wedi dod i gytundeb yn unol â chymal 4.6 a bod y cytundebau wedi’u trefnu rhwng yr unigolyn/ion a’r Brifysgol. Lle byddant oll yn gytûn, gall Crewyr gytuno i gynnwys Staff neu Fyfyrwyr ychwanegol sydd wedi cyfrannu’n sylweddol at yr Eiddo Deallusol ond nad ystyrir hwy yn Grewyr yn ôl y Polisi hwn yn rhan o’r dosbarthiad incwm.

5.7 Rhaid i bob unigolyn, y gall fod ganddo hawl i daliadau yn ôl trefniadau rhannu refeniw’r Brifysgol, sicrhau bod y Brifysgol yn cael gwybod yn ysgrifenedig bob amser o’r cyfeiriad cyfredol lle dylid anfon unrhyw daliadau refeniw sy’n ddyledus iddo ef/iddi hi. Oni chyflwynir manylion cyfeiriadau cyfredol o’r fath i’r Brifysgol, ystyrir yr unigolyn yn ‘unigolyn ar goll’ a buddsoddir yr holl daliadau refeniw nas hawliwyd mewn cyfrif cadw tan y gwneir cais am daliadau refeniw o’r fath a’r Brifysgol fydd yn cadw’r holl log. Ni fydd y Brifysgol yn ymddiriedolwr ar gyfer taliadau refeniw o’r fath na wneir cais amdanynt.

5.8 Bydd unrhyw daliadau refeniw na wneir cais amdanynt am 5 mlynedd o’r dyddiad y derbynnir y refeniw gan y Brifysgol, yn cael eu colli ac yn dychwelyd i’r Brifysgol a’u dosrannu ynghyd ag unrhyw log net rhwng y sawl sydd â’r hawl i dderbyn llif refeniw o’r fath, ac eithrio’r unigolyn/ion sydd ar goll.

5.9 Er o dan y rhan fwyaf o amgylchiadau y bydd y Brifysgol yn ceisio cydymffurfio â chymalau 5.1 a 5.4, gall y Brifysgol adolygu amodau’r polisi o dro i dro ac mae’n cadw’r hawl i newid yr amodau.

5.10 At hyn, neu hyd yn oed fel dewis amgen i’r weithdrefn rhannu refeniw arferol, gall y Brifysgol gytuno bod y Brifysgol yn cymryd cyfranddaliadau ecwiti mewn cwmni er mwyn ymelwa ar yr Eiddo Deallusol y manylir arno yn y Polisi Deillio (a ddatblygir yn dilyn gweithredu’r polisi hwn). Bydd cytundeb o’r fath yn cael ei gadarnhau yn ysgrifenedig gan Gyfarwyddwr Cyllid pob Prifysgol.

5.11 Gall taliadau a wneir yn ôl amodau’r polisi hwn fod yn ddarostyngedig i ddidyniadau statudol megis trethu ac yswiriant cenedlaethol. Pennir y trefniadau perthnasol gan fod pob achos yn gofyn am sicrhau cydymffurfio â gofynion cyfreithiol.

6. Datrys Anghydfod

6.1 Dylid cyfeirio unrhyw faterion, anghydfodau, honiadau neu gadarnhad sydd ei angen o ran darpariaeth y Polisi hwn at Gyfarwyddwr y Swyddfa Fasnachol yn y Brifysgol yn y lle cyntaf. Bydd ef/hi yn cysylltu â Phennaeth yr Athrofa berthnasol neu’r sawl a enwebir ganddo/ganddi wrth ystyried y mater.

6.2 Oni ddeuir i benderfyniad rhwng y naill a’r llall o fewn i gyfnod amser rhesymol gellir cyfeirio’r anghydfod at y Dirprwy Is-Ganghellor Ymchwil a fydd yn dod i benderfyniad.

6.3 Os bydd y partïon yn ceisio cyngor allanol mewn anghydfod o’r fath, y sawl a fydd yn ceisio’r cyngor hwnnw fydd yn talu amdano. Bydd y penderfyniad yn derfynol a bydd yr holl bartïon sydd ynghlwm â’r mater yn cael eu rhwymo ganddo.

7. Cydymffurfio

Gall tramgwyddo yn erbyn y polisi hwn gael ei ystyried yn fater difrifol gan y Brifysgol a gall arwain at weithredu yn unol â Gweithdrefnau Disgyblu’r naill Brifysgol a’r llall.

8. Gweithredu

Ni fydd y Polisi hwn yn effeithiol yn ôl-weithredol. Bydd y Polisi hwn yn berthnasol i’r holl Eiddo Deallusol a ddatgelir i’r Brifysgol a ddyfeisiwyd, a wnaethpwyd neu a luniwyd ar neu ar ôl 13 Chwefror 2013. Bydd y Polisi hwn yn dod i rym ar 13 Chwefror 2013* a bydd yn disodli Polisi Eiddo Deallusol blaenorol Aberystwyth.

9. Hanes Adolygu

Rheolir y polisi hwn gan y Swyddfa Fasnachol a’i gymeradwyo gan y Tîm Gweithredol drwy ymgynghori â Bwrdd Strategaeth Aber-Bangor. Bydd yn ddarostyngedig i’w adolygu yn achlysurol drwy ymgynghori â chyrff priodol y Brifysgol.

* Cymeradwywyd y Polisi hwn gan Grŵp Gweithredol y Brifysgol ar 12fed o Chwefror 2013