Astudio’r Rhan sydd gan Eisteddfodau wrth Greu a Throsglwyddo Gwerth Diwylliannol yng Nghymru a Thu Hwnt

Er gwaetha’r twf yng nghorff yr ymchwil sy’n archwilio gwerthoedd diwylliant a’r celfyddydau, ychydig o ymchwil os o gwbl sydd wedi edrych yn benodol ar werthoedd achlysuron diwylliannol traddodiadol megis Eisteddfodau. Yn wir, mae’r ymchwil mwyaf perthnasol yn y maes yn dyddio’n ôl i’r 1970au. Yr hyn sy’n arbennig o brin yw ymchwil ar gyfraniad ‘defnyddio’ diwylliannol i hyrwyddo agweddau ar ddiwylliant megis cerddoriaeth draddodiadol, dawns, llenyddiaeth, perfformio a’r celfyddydau gweledol. Ni fu ychwaith ymchwil o bwys ar y rhan sydd gan achlysuron o’r fath i’w chwarae yn cynnal ieithoedd lleiafrifol. Bydd yr ymchwil yn canolbwyntio ar ddwy Eisteddfod, dwy wrthgyferbyniol mewn sawl ffordd o ran y gwerthoedd diwylliannol y maent yn eu coleddu. Mae Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn croesawu tua 160,000 o ymwelwyr bob blwyddyn ac fe’i chynhaliwyd am y tro cyntaf ar ei ffurf bresennol ym 1861 (er y gellir olrhain y traddodiad ei hun yn ôl i 1176). Cynhelir yr Eisteddfod Genedlaethol ym mis Awst bob blwyddyn, am wyth diwrnod fel arfer, ac mae’n cwmpasu nifer helaeth o ddigwyddiadau a chystadlaethau. Yn wir, mae’r gynulleidfa yn un eang iawn ac mae nifer o ffurfiau diwylliannol yn cael eu cynnwys. Mae’r Eisteddfod hon yn symud o le i le yng Nghymru, i’r gogledd a’r de am yn ail flwyddyn, a thrwy hynny’n cael effaith ar gymunedau lleol gwahanol bob tro. Ei nod yw hyrwyddo diwylliant, iaith a dinasyddiaeth. Ar y llaw arall, mae tua 120,000 o ymwelwyr y flwyddyn yn ymweld ag Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen, a gynhelir yn Llangollen am chwe diwrnod ym mis Gorffennaf bob blwyddyn. Daw’r ymwelwyr hyn o bob rhan o’r byd. Cafodd ei sefydlu ym 1947, mae pobl o dros 50 o wledydd yn dod i gymryd rhan, a nod Eisteddfod Llangollen yw hyrwyddo diwylliant a byd o heddwch.

Astudio Gwerth Diwylliannol

Rhan o Brosiect Cultural Values Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau yw Astudio’r Rhan sydd gan Eisteddfodau i’w chwarae wrth Greu a Throsglwyddo Gwerth Diwylliannol yng Nghymru a Thu Hwnt. Mae’r prosiect yn amcanu i fod yn flaengar mewn dwy ffordd yn bennaf. Yn gyntaf, mae’n ceisio ailgysyniadoli’r ffordd y caiff gwerthoedd diwylliannol eu dirnad. Yn hytrach nag edrych ar werthoedd diwylliannol fel adlewyrchiad o 'werth' y gweithgaredd diwylliannol i’r economi, mae’r dull a fabwysiadwyd yn ceisio pennu gwerth y gweithgaredd diwylliannol yn fwy eang yn nhermau hunaniaethau unigol a chenedlaethol pobl, defnyddio a chreu cyfalaf cymdeithasol, amrywiaeth a dealltwriaeth diwylliannol, a’r gwaith o hyrwyddo ffurfiau diwylliannol fel y rhai sy’n cael eu harfer mewn Eisteddfodau (gan gynnwys defnyddio’r Gymraeg).‌

Fel y cyfryw, mae’r prosiect yn ymdrin â thair agwedd yn ymwneud â gwerth:

(1) unigolion myfyriol a chymdeithas ymgysylltiedig

(2) adfywio trefol a deinameg cymunedol

(3) deall cyd-destun cysylltiadau rhyngwladol.

Yn ail, mae’r prosiect yn ceisio pwyso a mesur gwerthoedd o’r fath yn empeiraidd gan ddefnyddio dwy Eisteddfod a chanddynt ddibenion, fformatau, cyfranogwyr a chynulleidfaoedd gwrthgyferbyniol. Bydd cymharu’r ddwy Eisteddfod hon yn ein cynorthwyo i gael gwell dealltwriaeth o’r ffordd y mae pobl yn diffinio’u hunaniaeth, eu rhan yn y gymdeithas a’u hymwybyddiaeth o berthyn mewn cymuned trwy eu hymwneud â diwylliant. Trwy hyn gellir cymharu a chyferbynnu effeithiau’r cymryd rhan a’r ymwneud ar y ddwy lefel wahanol.

Gweithgareddau Ymchwil

Cam cyntaf y prosiect oedd cynnal arolwg ymhlith ymwelwyr yn Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen yn 2013 rhwn 9fed a 14eg Gorffennaf. Cynhaliwyd arolwg hefyd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn Ninbych rhwng 2il a’r 10fed Awst. Cawsom gymorth dros 800 o ymwelwyr wrth gasglu data pwysig am yr Eisteddfodau yn yr wythnos hon, a chytunodd nifer o’r ymatebwyr i gymryd rhan ymhellach yng ngham nesaf y prosiect.

Yn rhan dau aethpwyd ati i gynnal cyfres o gyfweliadau manwl ag ymwelwyr i’r ddwy Eisteddfod i drafod yn fanylach eu harfer o fynychu Eisteddfodau. Roedd hyn yn cynnwys amrywiaeth o unigolion o Gymru ac o fannau y tu allan i Gymru a oedd yn awyddus i siarad am yr hyn sydd yn amlwg yn achlysur pwysig i Gymru. Mae rhai o’r canlyniadau cychwynnol i’w gweld fan hyn yn ein hadran Cyhoeddiadau ac Adroddiadau.

Bydd canfyddiadau’r prosiect yn cael eu hadrodd ym mis Ionawr January 2014 yng Nghynadledd ein Prosiect Ymchwil Gwerthoedd Diwylliannol.

Staff

Yr Athro Brian Garrod    Prif Ymchwilydd ‌‌

Y mae Brian yn Aelod o’r Gymdeithas Twristiaeth ac yn Gymrawd o’r Academi Addysg Uwch. Fe’i hyfforddwyd yn economydd, gan raddio o Goleg Politechnig Portsmouth ym 1987 gyda gradd BA (Anrh) mewn Economeg ac o Brifysgol East Anglia ym 1998 gyda gradd MSc mewn Economeg Amaethyddol. Cwblhaodd ei PhD ym maes polisi economegol pysgodfeydd y DU ym Mhrifysgol Portsmouth ym 1993. Mae ei ddiddordebau ymchwil yn cwmpasu pob agwedd ar dwristiaeth a hamdden, ond yn canolbwyntio’n benodol ar dwristiaeth gynaliadwy, ecodwristiaeth a thwristiaeth treftadaeth. Y mae wedi ysgrifennu’n helaeth ym maes rheoli twristiaeth ac ef yw Prif Gyd-Olygydd y gyfres lyfrau, Contemporary Cases Online.

Cysylltwch â Brian trwy ebostio: bgg@aber.ac.uk      neu ffonio: +44 (0)1970 62 1638

 

Dr David Dowell               Cyd-Ymchwilydd‌‌

Ar ôl cwblhau ei PhD ym maes seicoleg perthynas, trodd diddordebau ymchwil David i gyfeiriad meysydd di-elw a diwylliannol byd marchnata. Bu’n rhan o wahanol brosiectau yn edrych ar aelodaeth a defnydd o orielau, yn ogystal â pharodrwydd i dalu a rhoi gwerth ar adnoddau diwylliannol. Yn fwyaf diweddar mae David wedi bod yn gweithio ar brosiectau ymchwil ym maes gwirfoddoli ymhlith ieuenctid a gwerthoedd diwylliannol yng Nghymru.

Cysylltwch â David trwy ebostio: djd5@aber.ac.uk      neu ffonio: +44 (0)1970 62 2848

 

 

Jen Turner          Cynorthwyydd Ymchwil

Enillodd Jen radd BA (Anrh) mewn Daearyddiaeth (2008), cyn dechrau ar radd MA (2009) Gofod, Lle a Gwleidyddiaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth. Yn ddiweddar cyflwynodd ei thraethawd ymchwil PhD, sy’n archwilio’r trafodion rhwng y 'tu mewn' a’r 'tu allan' i amgylchedd carchar. Mae ei diddordebau ymchwil mewn daearyddiaeth carcharau yn troi o amgylch sawl maes allweddol o fewn i’r ddisgyblaeth ehangach, gan gynnwys astudiaethau’n ymwneud â lle a chreu ‘cartref’, twristiaeth dywyll a phrofiad corfforol o le a chysyniadolaethau cyfoes o ddinasyddiaeth.

Cysylltwch â Jen trwy ebostio: jet08@aber.ac.uk      neu ffonio: +44 (0)1970 62 2213

Cysylltu â Ni

Cultural Values Project

Ysgol Rheolaeth a Busnes, Prifysgol Aberystwyth, Adeilad Rheidol, Aberystwyth, SY23 3AL

Professor Brian Garrod

Ebost: bgg@aber.ac.uk 
Ffôn: +44 (0)1970 62 1638 Skype: brian.garrod.aber