Yr Ymwelydd

Mae Erthygl X o’r Siarter Atodol yn darparu ar gyfer penodi Ymwelydd i ddyfarnu ar ddeisebau gan aelodau o staff academaidd y Brifysgol (yn unol â'r diffiniad yn Ystatud 1).

Penodir yr Ymwelydd gan y Cyfrin Gyngor, ar enwebiad Cyngor y Brifysgol. Rhaid i’r sawl a benodir dal neu fod wedi dal swydd farnwrol uchel.

Ar 28 Gorffennaf 2014, penodwyd Syr Roderick Evans gan y Cyfrin Gyngor fel Ymwelydd Prifysgol Aberystwyth, ar gyfer tymor o bum mlynedd o 01 Awst 2014 ymlaen.

Disgrifir swyddogaeth ac awdurdodaeth yr Ymwelydd yn Ordinhad, sy’n dweud: “Cyfyngir awdurdodaeth yr Ymwelydd i ddyfarnu ar ddeisebau gan yr aelodau hynny o'r staff ar sut y mae Siarter, Ordinhadau, Rheoliadau a Pholisïau'r sefydliad yn cael eu dehongli a'u cymhwyso, ar yr amod nad anghydfod cyflogaeth mo'r mater dan sylw.”

Dylai aelodau o’r staff academaidd sydd am ddeisebu’r Ymwelydd ysgrifennu ato drwy law Ysgrifennydd y Brifysgol. Fel rheol bydd yr Ymwelydd yn penderfynu ar achosion ar sail y papurau a gyflwynwyd.

Fel rheol mae'r Ymwelydd yn ymdrin â materion megis uniondeb gweithdrefnol, tegwch, rhagfarn ac afreoleidd-dra, ac ni fydd yn ymyrryd ac eithrio mewn achosion lle y mae o'r farn bod risg bod y Brifysgol yn gweithredu'n amhriodol: naill ai o ran methu â dilyn ei rheolau neu ei gweithdrefnau ei hunan, neu er iddi ddilyn y gweithdrefnau priodol, ei bod wedi dod i benderfyniad na allai corff rhesymol fod wedi'i wneud.

Syr Roderick Evans

Galwyd Syr Roderick Evans, neu’r Anrhydeddus Mr Ustus Roderick Evans i ddefnyddio ei deitl cyfreithiol, i’r Bar ym 1970 ac fe’i penodwyd yn Gwnsler y Frenhines yn 1989.

Fe’i penodwyd yn Farnwr o Is-adran Mainc y Frenhines yn yr Uchel Lys yn 2001, a rhwng 2004 a 2007 ef oedd y Barnwr Llywyddol Cymru. Ymddeolodd o’r Uchel Lys ym mis Ebrill 2013.

Mae Syr Roderick yn siarad Cymraeg yn rhugl, ac mae’n Gymrawd anrhydeddus o Brifysgolion Aberystwyth (2007), Abertawe (2007) a Bangor (2010).