Hawlfraint: sganio, y rhyngrwyd a storio electronig

Y prif bwyntiau:

Copïo

  • Y mae deunydd ar y rhyngrwyd yn cael ei warchod gan gyfraith hawlfraint yn yr un modd â deunydd mewn unrhyw fformat arall megis llyfrau, rhaglenni teledu, ac y.y b.
  • Yn yr un modd, dylid ceisio caniatâd deiliaid yr hawlfraint cyn defnyddio deunydd oddi ar y rhyngrwyd.
  • Y mae hyd yn oed gweddluniau a logos yn cael eu gwarchod gan hawlfraint neu nodau masnach.
  • Ni ddylech gynnwys neu ddosbarthu deunydd hawlfraint o’r Rhyngrwyd heb ganiatâd deiliad yr hawlfraint, e.e.trwy sganio diagramau, erthyglau, logos, a delweddau i’ch gwaith, neu dorri a gludo o wefannau.
  • Ni ddylech lwytho deunydd i lawr o’r Rhyngrwyd er mwyn ei gynnwys mewn traethodau. Gallai hyn fod yn llên-ladrad yn ogystal â thor hawlfraint.

Sganio

  • Y mae sganio ar gyfer storio electronig yn ffurf ar gopïo ynddo’i hunan a hynny hyd yn oed os nad yw’r gwaith neu’r ddelwedd yn hawdd i’w gweld. Caniateir rhywfaint o sganio cyfyngedig o dan amodau “Delio Teg” ond mae hyn yn ymwneud yn gyfangwbl ag astudiaeth breifat neu ymchwil nad sy’n fasnachol, ac ni ddylid dosbarthu’r deunydd mewn unrhyw fodd (gweler canllawiau isod). At ddibenion addysgiadol, gellir ond sganio deunydd os (i) cafwyd caniatâd deiliad yr hawlfraint neu (ii) fe’i gwneir o dan delerau trwydded Dreialu Sganio CLA. Am fanylion sut i wneud hyn, gweler
    http://www.aber.ac.uk/cy/is/library/

Paratowyd y nodiadau canlynol gan JISC a Chymdeithas y Cyhoeddwyr:

COPÏO ELECTRONIG: TEG NEU ANNHEG?

Rhai canllawiau ymarferol.

Edrych ar gyhoeddiad ar y sgrîn. Ystyrir unrhyw gopïo damweiniol ar ddisg tra’n edrych ar ran neu’r oll o gyhoeddiad electronig yn ddelio teg.

Argraffu ar Bapur. Dylid ystyried argraffu un copi o ran o gyhoeddiad electronig ar bapur yn ddelio teg os y gwneir hynny gan unigolyn neu gan lyfrgellydd ar gais unigolyn, a hynny ar gyfer ymchwil neu astudiaeth breifat.

Copïo rhan o gyhoeddiad electronig ar ddisg. Dylid ystyried copïo rhan o gyhoeddiad electronig ar ddisg ar gyfer storio parhaol yn ddelio teg os y gwneir hynny gan unigolyn a lle bo’r ddisg naill ai’n gyfrwng cludadwy neu’n gyfrwng sefydlog a ddefnyddir gan un defnyddiwr ar y tro yn unig, neu os y gwneir hynny gan lyfrgellydd ar gais unigolyn lle bo’r ddisg yn gyfrwng cludadwy.

Copïo cyhoeddiad electronig i gyd ar ddisg. Nid yw copïo cyhoeddiad electronig yn ei grynswth ar ddisg yn ddelio teg, a dylid ceisio caniatâd deiliad yr hawlfraint ym mhob achos.

Trosglwyddo er mwyn caniatáu argraffu rhan o gyhoeddiad electronig. Y mae trosglwyddo rhan o gyhoeddiad electronig trwy rwydwaith cyfrifiadurol er mwyn argraffu copi unigol gyda dim ond yr hynny o storio electronig dros-dro ag y sydd ei angen i hyrwyddo’r argraffu hwnnw, yn ddelio teg.

Trosglwyddo cyhoeddiad electronig yn ei gyfanrwydd. Nid yw trosglwyddo cyhoeddiad electronig yn ei gyfanrwydd trwy rwydwaith cyfrifiadurol yn ddelio teg a rhaid ceisio caniatâd deiliad yr hawlfraint ym mhob achos.

Trosglwyddo rhan o gyhoeddiad electronig ar gyfer storio parhaol. Y mae trosglwyddo rhan o gyhoeddiad electronig gan lyfrgellydd dros rwydwaith cyfrifiadurol i unigolyn ar eu cais ar gyfer storio parhaol (ond nid aildrosglwyddo) i’w ystyried yn ddelio teg.

Gosod ar rwydwaith. Nid yw gosod rhan neu’r cwbl o gyhoeddiad electronig ar rwydwaith, neu wefan WWW sy’n agored i’r cyhoedd, yn ddelio teg a dylid ceisio caniatâd deiliad yr hawlfraint ym mhob achos.

Y mae’r canllawiau uchod yn berthnasol i’r DU yn unig ac nid yw naill ai’r Cyd-Bwyllgor Systemau Gwybodaeth (JISC) na Chymdeithas y Cyhoeddwyr (PA) yn cymryd unrhyw gyfrifoldeb am unrhyw weithrediad sy’n seiliedig ar y nodiadau hyn.

I gael rhagor o wybodaeth gweler hefyd “Guidelines for Fair Dealing in an Electronic Environment” (JISC a Chymdeithas y Cyhoeddwyr 1998):
http://www.ukoln.ac.uk/services/elib/papers/pa/fair/intro.html