Canllawiau ar Gyhoeddi ar y We

Rhagair

Os bydd y gwaith rydych yn ei gyflwyno yn cael ei roi ar y rhyngrwyd, bydd y gyfraith yn ei gyfrif yn waith cyhoeddedig, ac felly, fe fydd yn dod o dan ddeddfwriaeth hawlfraint fel y mae’n berthnasol i ‘waith cyhoeddedig’. Mae’n ddigon posib y bydd hyn yn golygu y bydd yn rhaid i chi gael caniatâd ysgrifenedig i gynnwys rhai dyfyniadau, mapiau, diagramau, ffotograffau, tablau, delweddau o ddarnau o gelf, neu destunau a delweddau a gopïwyd o wefannau ar y rhyngrwyd. Rhoddir manylion ar hawlfraint a chyhoeddi ar y we isod.

Rhaid cydnabod pob ffynhonnell yn iawn, hyd yn oed os nad oes angen caniatâd.

Hawlfraint

Nid oes angen caniatâd i ddyfynnu unrhyw waith nad yw o dan hawlfraint.

  • Yng ngwelydd Prydain a’r Undeb Ewropeaidd, os yr awdur sy’n dal yr hawlfraint, mae hawlfraint yn para am 70 o flynyddoedd o ddiwedd y flwyddyn pan fu farw’r awdur. Yn ystod yr amser hwnnw mae’n bosib mai ystad yr awdur neu ei etifeddion fydd yn dal yr hawlfraint.
  • Os y cyhoeddwr sy’n dal yr hawlfraint, mae cyfnod yr hawlfraint yn para am 70 o flynyddoedd ar ôl ei gyhoeddi am y tro cyntaf.
  • Yn achos deunydd o UDA, gallai’r cyfnod fod hyd at 95 o flynyddoedd ar ôl i’r awdur farw.

Y tebyg yw y bydd y rhan fwyaf o ffynonellau y byddwch am eu cynnwys mewn traethodau hir ac estynedig yn dod o dan ddeddfwriaeth hawlfraint ac felly bydd y canllawiau isod yn berthnasol:

Dyfyniadau (Rhyddiaith)

Cewch ddyfynnu hyd at 800 o eiriau o waith cyhoeddedig sylweddol heb orfod cael caniatâd, ond ni ddylai un dyfyniad fod yn fwy na 400 o eiriau. Wrth ddyfynnu o ddarn byrrach o ryddiaith, un sydd ychydig o dudalennau yn unig, er enghraifft, efallai y bydd rhaid gofyn am ganiatâd. Os oes amheuaeth o ran dyfynnu o ddarnau llai, dylech ofyn i’ch tiwtor neu i Reolwr Hawlfraint PCA (gweler isod) am gyngor gan ei bod hi’n bosib y bydd amodau gwahanol i bob achos.

Dyfyniadau (Barddoniaeth)

Os barddoniaeth yw testun eich gwaith ac mae’n cael ei hadolygu, cewch gynnwys darnau ‘ansylweddol’. Mae’r canllawiau cyfredol yn awgrymu y cewch gynnwys hyd at chwarter cerdd a chanddi hyd at 160 o linellau, heb ganiatâd. I gerddi mwy, gewch ddyfynnu hyd at 40 o linellau. Os ydych yn cynnwys y farddoniaeth wrth fynd heibio neu i greu effaith neu at ddibenion disgrifiadol neu adrodd stori, rhaid gofyn am ganiatâd er mwyn defnyddio unrhyw linell o gerdd.

Dyfyniadau (Geiriau Caneuon)

Rhaid gofyn am ganiatâd i ddefnyddio geiriau unrhyw gân, gan gynnwys ymadroddion byr neu linell fer o gân.

Tablau

Mae hawlfraint ar ddiwyg, fformat a detholiad y data mewn tabl. Os ydych yn ychwanegu rhesi neu golofnau, neu eu tynnu, neu newid y data mewn unrhyw ffordd, rhaid i chi gydnabod ffynhonnell wreiddiol y deunydd. Os yw’r tabl heb ei newid mewn unrhyw ffordd, rhaid gofyn am ganiatâd i’w ddefnyddio.

Ffotograffau

Rhaid gofyn i’r sawl sy’n dal yr hawlfraint am ganiatâd os ydych am gynnwys unrhyw ffotograffau.

Lluniau, darluniau a delweddau graffig

Rhaid gofyn i’r sawl sy’n dal yr hawlfraint am ganiatâd i gynnwys unrhyw luniau, darluniau, cartwnau neu ddelweddau graffig eraill. Os nad yw’r eitem o dan hawlfraint (sef, os yw’r arlunydd yn farw ers 70 o flynyddoedd) mae’n bosib y bydd amgueddfa, oriel neu lyfrgell yn dal yr hawlfraint bresennol ar brintiadau o’r darn hwnnw o waith. Bydd angen i chi gael gwybod am hynny. Os ydych am ddefnyddio ffoto o ddarn o gelf, efallai y bydd rhaid i chi ofyn i’r arlunydd yn ogystal â’r ffotograffydd am ganiatâd, os yw’r ddau o dan hawlfraint o hyd.

Lluniau llonydd o ffilmiau, cipluniau ffrâm

Os un neu ddau o luniau a ddefnyddir o ddarn o waith ac fe ellir dadlau eu bod yn ‘ansylweddol’ yng nghyd-destun y cyfanwaith, gellid gweld hynny yn ‘driniaeth deg at ddibenion beirniadaeth neu adolygu’. Byddai’n rhaid rhoi cydnabyddiaeth lawn a byddai hynny yn golygu rhoi enw’r ffilm, yn ogystal ag enwau’r cynhyrchydd a’r cyfarwyddwr.

Hysbysebion

Rhaid gofyn i’r sawl sy’n dal yr hawlfraint am ganiatâd os ydych am gynnwys unrhyw gynrychioliad neu ran o gynrychioliad o hysbyseb. NID yw’r rhain yn dod o dan ddarpariaethau ‘triniaeth deg’.

Deunydd o’r Rhyngrwyd

Mae hawlfraint yn berthnasol i’r holl ddeunydd ar y rhyngrwyd ac fe ddylid gofyn am ganiatâd i’r sawl sy’n dal yr hawlfraint os ydych am ailddefnyddio unrhyw ddeunydd mewn unrhyw ffordd.

Sgrinluniau, sgriniau cyfarwyddiadau meddalwedd ayyb

Rheolir y rhain gan ddarpariaethau’r trwyddedau unigol. Dylech gyfeirio i’r feddalwedd ei hun neu wefan datblygwyr y feddalwedd. Er enghraifft mae gan Microsoft lawer o dudalennau yn ymdrin â chyfyngiadau hawlfraint

Cerddoriaeth

Rhaid cael caniatâd i gopïo unrhyw ran o sgôr gerddorol.

Mapiau

Rhaid cael caniatâd i gopïo unrhyw fap sydd i’w gynnwys yn eich gwaith. Serch hynny, nid yw rhai cynhyrchwyr mapiau (gan gynnwys yr Arolwg Ordnans) yn codi tâl am ddefnyddio mapiau mewn gwaith academaidd, yn ddibynnol ar amodau penodol.

Addasu

Ac eithrio achosion data mewn tabl (gweler uchod), hawl y sawl sy’n dal yr hawlfraint yn unig yw addasu, a rhaid cael caniatâd ym mhob achos.

h gadw cofnodion wrth ofyn am ganiatâd, yn enwedig o’r caniatâd ysgrifenedig ei hunan. Os oes gennych nifer sylweddol o ganiatadau, efallai y bydd o gymorth os defnyddiwch feddalwedd taenlen i fonitro a chofnodi’r broses. Amgaeir copi o ffurflen ganiatâd enghreifftiol. Mae’n hanfodol eich bod yn disgrifio’r defnydd arfaethedig i’r deunydd sydd o dan hawlfraint, gan bwysleisio y caiff ei ddefnyddio mewn cyd-destun addysgol, ond yn pwysleisio hefyd ei bod yn bosib y bydd ar gael ar y We. Dylech roi gwybod i’ch adran am unrhyw ddeunydd o dan hawlfraint lle na chafwyd caniatâd i’w gopïo.

Os yw’r gwaith yn mynd i gael ei arholi, megis traethawd neu draethawd hir, ac os na chafwyd caniatâd, ni fydd hynny’n effeithio ar ganlyniad eich gwaith o gwbl.

Os oes gennych ymholiadau pellach ynghylch hawlfraint, mae croeso i chi gysylltu â’r Rheolwr Hawlfraint, y Dr Jonathan Davies – mpd@aber.ac.uk