Cadair a Thlws Rhyddiaeth yr Eisteddfod Genedlaethol 2019

Cathy Green ar y chwith a Wendy Evans ar y dde

Cathy Green ar y chwith a Wendy Evans ar y dde

20 Hydref 2019

Daeth llwyddiant mawr i Aberteifi yn yr Eisteddfod Genedlaethol wrth i ddwy sydd wedi dysgu Cymraeg yn y dref gipio prif wobrau llenyddol Adran y Dysgwyr eleni.

Enillodd Wendy Evans o Aberteifi, y Gadair am ei cherdd ar y testun 'Y Bont'. Penderfynodd Wendy lunio soned, gan ei bod yn hoff o'r strwythur. Mae'r gerdd yn dweud stori am ferch sy'n sefyll ar bont gan ystyried lladd ei hunan yn ei hunigrwydd, ond daw 'diethrin mwyn' i siarad â hi, a hynny'n ei galluogi i groesi o'r duwch o'i chwmpas i 'hedd y wawr'. Felly yn ogystal â'r bont ddiriaethol, mae yma'r bont holl bwysig rhwng pobl sy'n cael ei ffurfio gan garedigrwydd. Cafodd y soned ganmoliaeth uchel iawn gan y beirniad, Rhys Iorwerth. Nododd fod y "gwrthgyferbynnu rhwng y delweddau o'r tywyllwch ar y dechrau a'r goleuni ar y diwedd yn dangos ôl meddwl a saernio" a bu'n sôn am "feistrolaeth o'r mesur".

Daeth y Tlws Rhyddiaith i Cathy Green o Drefdraeth, ac mae Cathy fel Wendy wedi bod yn dysgu Cymraeg yn y Castell yn Aberteifi. 'Cyrraedd' oedd y testun, ac ysgrifennodd Cathy am sut mae hi'n addysgu Saesneg fel ail iaith i ddau ffoadur, a'i gymharu â'i hymdrech hi i ddysgu Cymraeg. Yr awdur poblogaidd Manon Steffan Ros, awdur 'Llyfr Glas Nebo', oedd y beirniad a dywedodd, "Dyma ysgrif sy'n bleser mawr i'w darllen, ac fe gydiodd yn fy nghalon yn syth ... y cynildeb sy'n rhwydo'r darllenydd, yr awgrym o gefndiroedd anodd y myfyrwyr yn ei dosbarth Saesneg, a'r agosatrwydd hyfryd sy'n datblygu wrth i rywun roi iaith i berson arall."

Llongyfarchiadau mawr i'r ddwy!