Agronomeg a Gwelliant Cnydau

Cod y Modiwl: BG27600
Teitl y Modiwl: Agronomeg a Gwelliant Cnydau
Blwyddyn Academaidd: 2026/2027
Semester: Semester 1 Dysgwyd dros 2 semester
Cyd-gysylltydd y Modiwl: Dr Cennydd Jones
Rhestr Ddarllen: Gweld ar Aspire
Staff Eraill sy'n Cyfrannu: Dr Ruth Wonfor; Dr Ifat Shah

Dulliau Asesu

Math o Asesiad	Manylion Asesiad	Cyfran
Asesiad Semester	Adroddiad Glaswelltir: Mae gan y dasg hon ddwy elfen. Y cyntaf yw adroddiad cynghori yn seiliedig ar ddewis o bynciau allweddol glaswelltir neu gnydau porthiant. Yr ail yw dewis o fideo 3 munud ar ffurf "Reel" Instagram / fideoTikTok NEU boster wedi'i anelu at ffermwyr o ddewis o 4 pwnc. 2000 o eiriau	50%
Asesiad Semester	Cyflwyniad Gwarchod Cnydau: Paratowch gynllun amddiffyn cnydau ar gyfer cnwd âr o'ch dewis a dyfir mewn lleoliad organig neu gonfensiynol. Dylai'r wybodaeth fod ar ffurf canllaw i dyfwyr (growers guide). Dylai'r prif gydrannau gynnwys 1. Plâu, chwyn a chlefydau disgwyliedig yn y drefn y maent yn debygol o ddigwydd. 2. Strategaethau rheoli gan gynnwys cyfleoedd ar gyfer rheoli plâu integredig. 15 Munud	50%
Asesiad Ailsefyll	Adroddiad Glaswelltir: Mae gan y dasg hon ddwy elfen. Y cyntaf yw adroddiad cynghori yn seiliedig ar ddewis o bynciau allweddol glaswelltir neu gnydau porthiant. Yr ail yw dewis o fideo 3 munud ar ffurf "Reel" Instagram / fideoTikTok NEU boster wedi'i anelu at ffermwyr o ddewis o 4 pwnc. 2000 o eiriau	50%
Asesiad Ailsefyll	Cyflwyniad Gwarchod Cnydau: Paratowch gynllun amddiffyn cnydau ar gyfer cnwd âr o'ch dewis a dyfir mewn lleoliad organig neu gonfensiynol. Dylai'r wybodaeth fod ar ffurf canllaw i dyfwyr (growers guide). Dylai'r prif gydrannau gynnwys 1. Plâu, chwyn a chlefydau disgwyliedig yn y drefn y maent yn debygol o ddigwydd. 2. Strategaethau rheoli gan gynnwys cyfleoedd ar gyfer rheoli plâu integredig. 15 Munud	50%

Canlyniadau Dysgu

Wedi cwblhau'r modiwl dylai'r myfyrwyr fedru:

Esbonio'r mecanweithiau y tu ôl i'r prif elfennau biotig sy’n cyfyngu ar gynhyrchiant cnydau yn y DU.
Disgrifio’r gofynion agronomegol sydd gan ystod o gnydau âr a phorthiant nad ydynt yn rawn.
Rhoi disgrifiad a dadansoddiad beirniadol o systemau cynhyrchu cnydau.
Adnabod a chloriannu strategaethau priodol ar gyfer gwarchod cnydau.
Deall pwysigrwydd cynhyrchu amrywiaethau cnydau/glaswelltir, o ran nodweddion agronomeg ac ansawdd.

Disgrifiad cryno

Mae'r modiwl yn disgrifio agronomeg sylfaenol ystod o gnydau torri âr a’r rhai y gellir eu cynaeafu â chombein, gan gynnwys tatws, betys siwgr, rêp had olew a ffa maes. Ymhlith y nodweddion agronomegol mae cylchdroi, math o bridd, hau a sefydlu planhigion, maeth, gwarchod cnydau, cynaeafu a storio cnydau ar ôl eu cynaeafu. Bydd systemau gwrthgyferbyniol o gynhyrchu cnydau a glaswelltir yn cael eu trafod, a bydd effeithlonrwydd y systemau hyn yn cael eu cloriannu. Bydd cyfyngiadau biotig ar gynhyrchu yn canolbwyntio ar effaith clefydau, chwyn a phlâu ar gnydau âr, gan gynnwys mecanwaith a maint colledion cynnyrch, ymwrthedd cnydau, rheoli cemegol a biolegol, rheoli cnydau integredig. Yn olaf, bydd amcanion a chyflawniadau gwaith bridio cnydau âr, glaswellt a chodlysiau yn cael eu hadolygu.

Bydd y darlithoedd hyn yn cynnwys trafodaeth am yr amrywiaeth o weithdrefnau datblygu, cofrestru, lluosi ac ardystio, ac effaith debygol datblygiadau mewn biotechnoleg ar gynhyrchu a rheoli cnydau yn y dyfodol.

Nod

Ar ôl cwblhau'r modiwl hwn yn llwyddiannus dylai'r myfyrwyr allu:
1. Esbonio'r mecanweithiau y tu ôl i'r prif elfennau biotig sy’n cyfyngu ar gynhyrchiant cnydau yn y DU.
2. Disgrifio’r gofynion agronomegol sydd gan ystod o gnydau âr a phorthiant nad ydynt yn rawn.
3. Rhoi disgrifiad a dadansoddiad beirniadol o systemau cynhyrchu cnydau.
4. Adnabod a chloriannu strategaethau priodol ar gyfer gwarchod cnydau.
5. Deall pwysigrwydd cynhyrchu amrywiaethau cnydau/glaswelltir, o ran nodweddion agronomeg ac ansawdd.

Cynnwys

Systemau sy’n ymdrin â chnydau âr, glaswellt a phorthiant
Cylchdroi cnydau a chynllunio cylchdroi
Rheoli cnydau mewn modd integredig

Ar gyfer glaswelltir a phorthiant:
Systemau rheoli, cynhyrchu a gwarchod yr amgylchedd
Rheoli pori
Cadwraeth porthiant
Cnydau porthiant

Ar gyfer planhigion cnydau gan gynnwys rêp had olew, tatws, betys siwgr a ffa maes:
Gofynion y farchnad
Nodweddion amrywiaethau o borfeydd a sut y cânt eu defnyddio
Cylchdroi, paratoi pridd a sefydlu hadau
Maeth
Gwarchod planhigion: chwyn, afiechydon a rheoli plâu
Cynaeafu a thrin a storio ar ôl y cynhaeaf

Gwarchod cnydau
Sut mae clefydau’n datblygu ac epidemioleg
Strategaethau rheoli clefydau
Plâu a difrod gan blâu
Strategaethau rheoli plâu
Bioleg a chystadleuaeth chwyn
Rheoli chwyn
Gwarchod cnydau integredig

Bridio planhigion

Sgiliau Modiwl

Math o Sgiliau	Manylion Sgiliau
Cyfathrebu proffesiynol	Bydd yr adroddiadau cnydau a glaswelltiroedd yn gofyn I’r myfyrwyr greu adroddiad mewn dull penodol.
Gallu digidol	Bydd gofyn i'r myfyrwyr ddefnyddio'r we yn gyson i ganfod gwybodaeth ar gyfer gwaith i'w asesu.
Meddwl beirniadol a dadansoddol	Bydd gofyn i'r myfyrwyr i gyfirfo amrywiaeth o gyfrifiadau er enghraifft, cyllidebau porthiant, twf glaswellt a chyfran hau maetholion
Synnwyr byd go iawn	Mae'r ddau aseiniad yn rhoi cyfle i'r myfyrwyr wneud gwaith sydd yn debyg i sefyllfa go iawn.

Nodau

Mae'r modiwl hwn yn cydymffurfio a FfCChC Lefel 5