Cydio mewn Hanes: Ffynonellau a'u Haneswyr

Cod y Modiwl: HA10420
Teitl y Modiwl: Cydio mewn Hanes: Ffynonellau a'u Haneswyr
Blwyddyn Academaidd: 2026/2027
Semester: Semester 2
Cyd-gysylltydd y Modiwl: Dr Rhun Emlyn
Rhestr Ddarllen: Gweld ar Aspire
Anghymharus (Unrhyw Flwyddyn Acad): HY10420
Staff Eraill sy'n Cyfrannu: Professor Iwan Morus; Dr Yi Li; Dr Arddun Arwyn; Dr Eryn White; Dr Rhun Emlyn; Dr Steve Thompson

Dulliau Asesu

Math o Asesiad	Manylion Asesiad	Cyfran
Asesiad Semester	Traethawd ysgrifenedig: 2000 o eiriau	50%
Asesiad Semester	Arholiad agored: 1000 o eiriau	50%
Asesiad Ailsefyll	Traethawd ysgrifenedig: 2000 o eiriau	50%
Asesiad Ailsefyll	Arholiad agored: 1000 o eiriau	50%

Canlyniadau Dysgu

Wedi cwblhau'r modiwl dylai'r myfyrwyr fedru:

Dangos dealltwriaeth o arwyddocad ffynonellau gwreiddiol wrth astudio hanes.
Dangos dealltwriaeth o’r amrywiaeth o fathau o ffynonellau gwreiddiol a'u defnydd.
Dadansoddi a dehongli ffynhonnell benodol a’i gosod yn ei chyd-destunau hanesyddol a hanesyddiaethol.

Disgrifiad cryno

O lawysgrifau i bapurau newydd, dogfennau swyddogol i gerddoriaeth, tros y blynyddoedd mae haneswyr wedi gwneud defnydd o amrediad eang o ffynonellau er mwyn dehongli’r gorffennol. Bwriad y modiwl yw eich cymryd ar daith trwy hanes gan ganolbwyntio ar yr union ddeunyddiau a ddefnyddiwyd gan haneswyr er mwyn deall hanes. Cyflwynir myfyrwyr i’r amrywiaeth o ffynonellau a ddefnyddir gan ein darlithwyr yn eu hymchwil eu hunain ac fe’u dysgir i’w dadansoddi. Ffynonellau gwreiddiol yw’r cliwiau a ddefnyddir gan haneswyr er mwyn creu darlun o’r gorffennol. Dysgir myfyrwyr ar y modiwl i ymwneud yn feirniadol â’r rhain a pharatoir myfyrwyr i wneud eu gwaith ditectif hanesyddol eu hunain yn y dyfodol.

Cynnwys

Cyflwyna’r modiwl hwn fyfyrwyr i amrediad o ffynonellau gwreiddiol a’u defnydd gan haneswyr. Ymhob un o’r naw gweithdy dwyawr cyflwynir myfyrwyr i ffynhonnell wreiddiol benodol, ei defnydd gan haneswyr a sut i’w dadansoddi. Bydd elfen ymarferol o weithio â deunydd gwreiddiol ymhob gweithdy yn ogystal â gwybodaeth am ffyrdd mae haneswyr wedi eu defnyddio. Adlewyrcha’r modiwl ddiddordebau ymchwil aelodau staff yr adran ac felly canolbwyntir ar y ffynonellau a ddefnyddir ganddynt. Archwilir amrediad eang o ddeunyddiau, gan gynnwys ffynonellau archifol, dogfennau personol, diwylliant materol a ffynonellau gweledol a chlyweledol ymysg eraill. O fewn gweithdai unigol astudir ffynonellau megis llythyrau, dyddiaduron, papurau newydd, caneuon, papurau personol, hanes llafar, ffilmiau a darluniau, megis posteri neu ffotograffau. Ar wahan i’r naw gweithdy bydd hefyd darlith gyflwyniadol, sesiwn ymarferol er mwyn paratoi cyflwyniadau grŵp a sesiwn llafar er mwyn asesu cyflwyniadau grwp.

Sgiliau Modiwl

Math o Sgiliau	Manylion Sgiliau
Cyfathrebu	Datablygir sgiliau cyfathrebu ysgrifenedig yn y traethawd a sgiliau cyfathrebu llafar yn y cyflwyniad grwp.
Datblygu personol a chynllunio gyrfa	Bydd myfyrwyr yn datblygu amrediad o sgiliau trosglwyddadwy, gan gynnwys rheoli amser, ymchwil a chyfathrebu a fydd o gymorth iddynt adnabod eu cryfderau wrth ystyried gyrfaoedd posibl.
Datrys Problemau	Adnabod problemau a ffactorau all ddylanwadu ar atebion posibl; datblygu ffyrdd creadigol o ddatrys problemau; dadansoddi manteision ac anfanteision atebion posibl.
Gwaith Tim	Mae gwaith tim yn rhan hanfodol o’r gweithdai a’r aseiniadau, a disgwylir i fyfyrwyr gyfrannu’n llawn i’r trafodaethau.
Gwella dysgu a pherfformiad ei hun	Trwy ddefnyddio amrywiaeth o ddulliau asesu, mae'r modiwl yn manteisio myfyrwyr ag amrywiaeth o ddulliau addysgu, sy'n helpu myfyrwyr datblygu hyder yn eu hastudiaethau. Byddant hefyd yn addasu i ddadansoddi amrediad o ffynonellau.
Sgiliau pwnc penodol	Bydd myfyrwr yn datblygu ymwybyddiaeth o bwysigrwydd ffynonellau gwreiddiol a’r sgiliau i’w dadansoddi.
Sgiliau ymchwil	Bydd myfyrwyr yn datblygu eu sgiliau ymchwil wrth ddadansoddi ffynonellau gwreiddiol ac ystyried eu cyd-destun. Bydd yr ymchwil yn datblygu sgiliau llythrennedd gwybodaeth.
Technoleg Gwybodaeth	Mae pob rhan o’r modiwl yn cynnwys rhywfaint o ddefnydd o dechnoleg gwybodaeth.

Nodau

Mae'r modiwl hwn yn cydymffurfio a FfCChC Lefel 4