Taith Cerbyd ExoMars 2018

Gwir liw Mawrth

Mae gan y blaned Mawrth atmosffer gwahanol i’r Ddaear sy’n dylanwadu ar sut y mae lliwiau yn ymddangos ac yn ei gwneud hi’n amhosibl i gamerâu confensiynol dynnu lluniau o wir liwiau’r blaned.

Ers pum mlynedd, bu’r diweddar Athro Dave Barnes a’i dîm, Grŵp Ymchwil Cyfrifiadureg Roboteg y Gofod, yn gweithio i wneud hyn yn bosibl drwy ddatblygu dulliau calibradu newydd ar gyfer yr Offer Camera Panoramig (PanCam) ar daith ExoMars 2018 a arweinir gan ESA/Roscosmos.

Yn ystod y daith fe fydd y cerbyd ExoMars yn teithio ar arwyneb y blaned Mawrth i chwilio am arwyddion bywyd yn ogystal â thynnu lluniau lliw clirlun o’r hyn y bydd yn ei ganfod yno.

Mae’r caledwedd calibradu ar gyfer yr offer PanCam a fydd yn teithio i’r blaned Mawrth ar y cerbyd ExoMars yn dal i gael ei ddatblygu gan y tîm ymchwil. Yn ogystal â datblygu efelychydd PanCam i brofi’r caledwedd hwn, mae’r grŵp yn gweithio ar ddulliau newydd o gywiro lliwiau ar gyfer y camera er mwyn sicrhau bod y delweddau a anfonir yn ôl i’r Ddaear yn cynrychioli lliwiau naturiol y blaned Mawrth.

Targed Calibradu PanCam yw’r enw ar y caledwedd ac mae’n cynnwys naw darn o wydr lliw bychan. Mae’n mesur 50mm x 50mm, 18 mm o uchder ac yn pwyso dim mwy na 25 gram.

Ychydig oson, os o gwbl, sydd yn atmosffer Mawrth, ac mae hyn yn golygu bod y lefelau uchel o ymbelydredd uwch-fioled yn achosi i liwiau bylu yng ngolau’r haul mewn camera arferol. Ond trwy ddefnyddio’r darnau bychain o wydr lliw, y nod yw osgoi'r pylu hwnnw a dal ansawdd lliwiau’r blaned, gan helpu’r tîm PanCam yn ôl ar y Ddaear i ddod o hyd i dargedau gwyddonol posibl i’w harchwilio ymhellach.

Mae llawer o bosibiliadau i’r dechnoleg PanCam sy’n cael ei datblygu yn Aberystwyth a’r gobaith yw y bydd hefyd o fudd i’r sector amaethyddol yn y dyfodol.

Cafodd gwaith arbrofol ExoMars ei ffilmio ym Mae Clarach, Ceredigion, a'i ddangos yn chweched gyfres rhaglen Coast BBC2, yn y bennod am Gymru.

"Mae'n bwysig nodi bod [yr ymchwil] yn sicrhau bod Rhaglen Gofod y DU yn elwa o ddatblygiadau mewn gwyddorau cyfrifiadurol ac i'r gwrthwyneb yn adborthi ymchwil gofod o arwyddocâd i'r Ddaear"

Asiantaeth Gofod y DU

 

Amcanion Ymchwil

  • Tynnu lluniau o liwiau go-iawn y blaned Mawrth
  • Adnabod targedau gwyddonol posibl i’w harchwilio ymhellach
  • Darganfod a oes bywyd ar y blaned Mawrth
  • Sicrhau bod y dechnoleg calibradu yn hedfan ar deithiau archwilio’r planedau a’r lleuad yn y dyfodol
  • Ymchwilio sut y gellir cymhwyso a throsglwyddo yn ehangach y dechnoleg calibradu lliw a ddatblygwyd

 

Dolenni Defnyddiol

Newyddion Prifysgol Aberystwyth - Prawf llygaid yn yr anialwch   

Newyddion Prifysgol Aberystwyth - Bywyd ar y Blaned Mawrth?  

Aberystwyth Arbrofol Planedau Rover 

 

Cyswllt

Athro Reyer Zwiggelaar
Adran Cyfrifiadureg
Prifysgol Aberystwyth
rrz@aber.ac.uk | +44 (0)1970 62 8691