Cyfraith Gyhoeddus

On successful completion of this module students should be able to:

1. Nodi ffynonellau cyfansoddiad y DU a'u hasesu'n feirniadol mewn cyd-destun cymharol
2. Nodi prif sefydliadau'r wladwriaeth Brydeinig ac esbonio eu dibenion, eu pwerau a'u perthnasoedd cymharol (gan ganolbwyntio ar y Goron, y Senedd, a'r farnwriaeth)
3. Nodi egwyddorion allweddol cyfansoddiad y DU, yn enwedig rheolaeth y gyfraith a sofraniaeth/goruchafiaeth seneddol, ac esbonio pam y gallai'r rhain weithiau fod yn anghydnaws
4. Esboniwch i ba raddau y mae datganoli wedi newid cyfansoddiad y DU (neu beidio)
5. Esbonio perthynas y DU â chyfraith ryngwladol, gan gynnwys cyfraith yr UE
6. Esbonio ystyr a phwysigrwydd hawliau dynol a'r mecanweithiau y maent yn cael eu diogelu a'u bygwth ar yr un pryd yng nghyfansoddiad y DU
7. Esbonio datblygiad hanesyddol a gweithrediad presennol adolygiad barnwrol, ac asesu ei ragolygon yn feirniadol
8. Asesu'n feirniadol ddigonolrwydd cyfansoddiad y DU a nodi a gwerthuso cynigion ar gyfer diwygio
9. Cymhwyso dealltwriaeth o'r gyfraith I sefyllfaoedd newydd

Mae pobl unigol yn rhydd ond hefyd yn greaduriaid cymdeithasol sy'n dibynnu ar ei gilydd nid yn unig trwy ddewis ond hefyd trwy angenrheidrwydd. Mae yna drefn arbennig o awdurdodaeth gyhoeddus, y wladwriaeth, sydd yn ceisio cydbwyso’r ddwy agwedd hyn o ddynoliaeth. Mae 'Cyfraith Gyhoeddus' yn edrych ar y trefniant hwn mewn tair ffordd: mae 'cyfraith gyfansoddiadol' yn ystyried y berthynas rhwng y Goron a phobl y DU, ac organau cyfryngol y Senedd, Llywodraeth EM, a'r farnwriaeth; mae 'cyfraith weinyddol' yn ystyried rôl y llysoedd wrth sicrhau bod penderfyniadau, yn yr ystyr ehangaf, yn gyfreithlon; ac mae 'cyfraith hawliau dynol' yn ystyried y rheswm a'r deddfau dros amddiffyn agweddau sylfaenol ohonom ein hunain. Mae datgan rhyfel, Brexit, a chyfyngiadau ar ein hawl i ddweud beth sydd ar ein meddwl yn enghreifftiau cynrychioliadol o'r materion rydyn ni'n eu hystyried ar y modiwl hwn.
Mae cyfansoddiad y DU yn eithaf anarferol, yn enwedig am beidio â chael cyfansoddiad sydd wedi ei godeiddio, ac mae galwadau i'w addasu. Anogir myfyrwyr ar y cwrs hwn yn arbennig i ddatblygu eu meddyliau eu hunain a oes angen unrhyw ddiwygiad pellach ar y DU neu beidio, ac, os felly, pa newidiadau a allai fod yn angenrheidiol a pham

Mae'r modiwl wedi'i rannu'n dair rhan rhyng-ddibynnol: cyfraith gyfansoddiadol, cyfraith weinyddol a chyfraith hawliau dynol. Disgrifir pob un o'r rhain isod.

CYFRAITH GYFANSODDIADOL
Cwestiynau allweddol: beth yw strwythur cyfansoddiad y DU, sut mae'n gweithio, pa mor dda mae'n gweithio, a sut y gallai weithio'n well?
- Cyflwyniad i gyfansoddiad y DU mewn cyd-destun cymharol
- Ffynonellau cyfansoddiad y DU a'r gwahaniaeth rhwng ei agweddau cyfreithiol a gwleidyddol
- Datblygiad hanesyddol cyfansoddiad y DU
- Rôl y Goron
- Rolau'r Senedd, Llywodraeth EM, a'r farnwriaeth
-Datganoli
- Perthynas y DU â chyfraith ryngwladol, gan gynnwys perthynas y DU yn y gorffennol a'r presennol â chyfraith yr UE
- 'Sofraniaeth Seneddol', a goruchafiaeth 'y Goron yn y Senedd'
- 'Rheol y Gyfraith' [Rule of Law]
- Materion cyfoes

CYFRAITH WEINYDDOL
Cwestiynau allweddol: sut gall y farnwriaeth adolygu penderfyniadau gan gyrff cyhoeddus, sut mae hyn wedi datblygu dros y ganrif ddiwethaf, ac a yw barnwyr yn gwneud digon – neu'n mynd yn rhy bell – wrth benderfynu ar gyfreithlondeb y penderfyniadau hynny?
- Trosolwg o adolygiad barnwrol: ei theori, ei hanes, a'i gymariaethau ag awdurdodaethau eraill
- Y gofynion gweithdrefnol ar gyfer adolygiad barnwrol
- Y seiliau dros adolygiad barnwrol
- Materion cyfoes

HAWLIAU DYNOL
Cwestiynau allweddol: beth yw hawliau dynol, pam maen nhw'n bwysig, a sut maen nhw'n cael eu diogelu a'u bygwth ar yr un pryd gan Gyfansoddiad y DU?
- Trosolwg o theori a hanes hawliau a rhyddid dynol
- Diogelu hawliau dynol mewn cyfraith ryngwladol, cyfraith gyffredin, a chyfraith statud (gan gynnwys Deddf Hawliau Dynol 1998)
- Materion pwnc mewn ffocws

This module is at CQFW Level 6