Trydan, Magneteg a Mater

On successful completion of this module students should be able to:

1. 1. Disgrifio egwyddorion sylfaenol meysydd disgyrchol, electrostatig a magnetig a chymhwyso'r rhain i enghreifftiau rhifol ar systemau syml.
2. 2. Disgrifio priodweddau sylfaenol deunyddiau deuelectrig, magnetig, a deunyddiau sy'n dargludo trydan.
3. 3. Cyfrifo y grym ar ronynnau wedi'u gwefru mewn meysydd trydanol a magnetig a disgrifio mudiant gronyn gwefredig mewn maes trydanol unffurf.
4. 4. Cyfrifo potensial system o ronynnau gwefredig.
5. 5. Disgrifio strwythur a swyddogaeth gwrthyddion a chynwysyddion a defnyddio diagramau gwedd, dulliau fector a rhifau cymhlyg i ddadansoddi cylchedau cerrynt eiledol.
6. 6. Disgrifio egwyddorion sylfaenol sy'n sail i ffiseg atomig, niwclear a gronynnau a chymhwyso'r rhain i enghreifftiau o systemau syml.

Mae'r modiwl yn trafod y grymoedd mewn meysydd disgyrchiant ac electrostatig ac yn eu disgrifio yn nhermau'r ddeddf wrthdro sgwar gydag enghreifftiau darluniadol. Disgrifir hefyd y meysydd a'r potensialau cysylltiedig. Defnyddir gwefr a cherrynt trydanol, meysydd magnetig ac anwythiad electromagnetig i ddisgrifio gweithrediad cylchedau trydanol a phriodweddau deuelectrig a magnetig defnyddiau. Mae'r modiwl hefyd yn cyflwyno'r ffiseg sylfaenol sy'n greiddiol i ffiseg atomig, niwclear a gronynnau.

Mae'r modiwl yn ystyried yr egwyddorion creiddiol i feysydd disgyrchiant ac electrostatig ac yn cyflwyno magneteg, trydan a chylchedau trydan. Mae hefyd yn cyflwyno cysyniadau sylfaenol mewn ffiseg atomig, niwclear a gronynnau. Rhoddir pwyslais ar ddatrys problemau, ac mae'r taflenni enghreifftiau yn cynnwys ymarferion rhifiadol. Mae'r modiwl yn paratoi myfyrwyr ar gyfer modiwlau uwch yn Rhan 2.

MAES DISGYRCHIANT
1. Deddfau Kepler.
2. Deddf disgyrchiant Newton.
3. Egni potensial disgyrchiant.

ELECTROSTATEG:
1. Meysydd trydanol a chymwysiadau deddfau Coulomb a Gauss i wefrau trydanol mewn ffurfweddau geometreg gwahanol.
2. Potensial trydanol mewn perthynas a maes trydanol, arwynebau unbotensial.
3. Deunyddiau dargludo trydan, lled-ddargludo a deuelectrig.
4. Cynwysyddion a dwysedd egni.

MAGNETEG:
1. Meysydd magnetig, dolenni cerrynt a deunyddiau magnetig.
2. Deddfau Biot-Savart ac Ampere wedi'u cymhwyso i geryntau trydanol mewn gwifrau a solenoidau.
3. Anwythiad electromagnetig (Deddfau Faraday a Lenz), hunan anwythiad a dwysedd egni magnetig.

TRYDAN DC:
1. Cerrynt a gwrthiant, Deddf Ohm, gwrthedd.
2. Cylchedau cerrynt union (DC) - gwrthyddion mewn cyfres a pharalel, gwrthiant mewnol, egni a ph'rr.
3. Cylchedau rhannu potensial a rheolau Kirchoff.

TRYDAN AC :
1. Ceryntau eiledol (AC) mewn cylchedau gwrtheddol, cynhwysaidd ac anwythaidd.
2. Adweithedd a rhwystriant, effeithiau byrhoedlog. Dadansoddiad cylchedau AC gan ddefnyddio diagramau ffasor, dulliau fector a rhifau cymhlyg.
3. P'rr ac ongl gwedd. Cylchedau RCL mewn cyfres a pharalel ac amodau cyseiniant.

FFISEG ATOMIG, NIWCLEAR A GRONYNNAU
1. Mas niwclear ac egni clymu.
2. Dadfeiliad ymbelydrol.
3. Gronynnau elfennol, grymoedd sylfaenol a'r model safonol.

This module is at CQFW Level 4