Gwyddonwyr Aberystwyth yn croesawu carreg filltir o ran Telesgop Solar Ewrop

Braslun o'r telesgop. Cydnabyddiaeth: EST.

Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi croesawu'r newyddion bod Telesgop Solar Ewrop (EST), prosiect rhyngwladol mawr i astudio'r Haul, wedi derbyn statws Tirnod gan y Fforwm Strategaeth Ewropeaidd ar Seilwaith Ymchwil (ESFRI).

Mae'r dynodiad newydd yn cydnabod pwysigrwydd gwyddonol prosiect EST, y cynnydd a wnaed tuag at ei adeiladu, a'r rôl allweddol y disgwylir iddo ei chwarae yn nhirwedd seilwaith ymchwil Ewrop.

Gan gynnwys drych 4.2 metr ac offerynnau o'r radd flaenaf, bydd yr EST yn cael ei adeiladu yn Arsyllfa Roque de los Muchachos ar La Palma, Sbaen.

Bydd yn darparu arsylwadau digynsail o'r Haul a'i atmosffer, gan helpu gwyddonwyr i ddeall gweithgaredd solar ac effeithiau tywydd y gofod ar loerennau, systemau cyfathrebu a seilwaith pŵer ar y Ddaear yn well.

Mae'r EST yn cael ei ddatblygu gan sefydliadau o bob rhan o Ewrop. Mae Prifysgol Aberystwyth yn aelod o Gonsortiwm EST Prifysgolion y DU, partneriaeth o sefydliadau ymchwil blaenllaw yn y DU sy'n cefnogi datblygiad y telesgop a’i raglen wyddonol yn y dyfodol.

Meddai'r Athro Huw Morgan, Athro Ffiseg yr Haul ym Mhrifysgol Aberystwyth:

"Bydd yr EST yn cynnig mesuriadau eithriadol o fanwl o atmosffer poeth yr Haul, gan ein galluogi i arsylwi gweithgaredd ar raddfeydd sydd y tu hwnt i gyrraedd telesgopau presennol. Mae gan y grŵp Ffiseg y Gofod yn Aberystwyth hanes cryf o hyrwyddo ein dealltwriaeth o atmosffer yr haul, gan gynnwys darganfod maes magnetig llawer cryfach nag a ddisgwyliwyd o'r blaen sawl blwyddyn yn ôl.

"Trwy ddatgelu atmosffer yr Haul yn fanylach nag erioed o'r blaen, bydd EST yn helpu i ateb un o'r cwestiynau mwyaf ym maes ffiseg y gofod: sut mae atmosffer yr haul yn cael ei egni.

"Bydd yr arsylwadau hyn hefyd yn cryfhau ein hymchwil i dywydd y gofod a'n cydweithrediad â Swyddfa Dywydd y DU. Bydd gwell dealltwriaeth o atmosffer yr haul yn gwella ein gallu i ragweld ffrwydradau a fflachiadau solar mawr, gan ein helpu i ddeall y digwyddiadau a all effeithio ar dechnoleg a seilwaith yma ar y Ddaear yn well."

Mae'r prosiect EST yn cael ei gydlynu gan Sefydliad Telesgop Solar Ewrop, gyda chefnogaeth gan yr Instituto de Astrofísica de Canarias a phartneriaid ymchwil ledled Ewrop.

Dywedodd Dr Manuel Collados, Cydlynydd EST:

"Mae EST, yn ôl ei natur, yn brosiect Ewropeaidd. Ni allai unrhyw sefydliad neu wlad unigol ymgymryd â seilwaith o'r raddfa a'r uchelgais hon ar ei ben ei hun. Felly, mae ei gydnabyddiaeth fel Tirnod ESFRI yn gydnabyddiaeth o gryfder y bartneriaeth Ewropeaidd sydd wedi'i hadeiladu o amgylch y prosiect. Y dasg o'n blaenau nawr yw troi'r uchelgais wyddonol hwnnw a rennir yn ymrwymiadau hirdymor y mae eu hangen i adeiladu EST."

Pan fydd yn weithredol, bydd yr EST yn caniatáu i ymchwilwyr arsylwi ar atmosffer yr haul ar yr un pryd ar uchderau lluosog ac ar draws gwahanol donfeddi, gan ddarparu mewnwelediadau newydd i sut mae meysydd magnetig yn dod i'r amlwg o arwyneb yr Haul a sut mae egni yn cael ei gludo trwy ei atmosffer. Bydd ei arsylwadau yn ategu rhai teithiau gofod solar ac yn helpu gwyddonwyr i ddeall y prosesau sy'n gyrru ffrwydradau solar a ffenomenau eraill sy'n effeithio ar dywydd y gofod yn well.

AU23226

Rhannu