Evan Wall

Teitl yr ymchwil: Y Ddraig Goch yn clywed y delyn Wyddelig: dylanwad cenedlaetholdeb Iwerddon ar Blaid Genedlaethol Cymru, 1925–1939

Mwy o fanylion: Roedd ffurfiad Plaid Genedlaethol Cymru yn 1925 yn chwyldroadol yng ngwleidyddiaeth Cymru. Mae fy mhrosiect yn edrych ar beth a sbardunodd sefydlu’r Blaid, beth siapiodd ei gweledigaeth am Gymru, a'i huchelgeisiau gwleidyddol rhwng y rhyfeloedd.

Ar draws y Môr Gwyddelig, roedd Gwrthryfel y Pasg 1916 yn sbardun diwylliannol a arweiniodd yn y pen draw at ffurfio Gwladwriaeth Rydd Iwerddon yn 1921. Roedd y gwrthryfel hefyd yn ddigwyddiad enghreifftiol i fudiadau cenedlaetholgar gwrth-imperialaidd yn fyd-eang, gan gynnwys Cymru. Bydd fy ymchwil yn edrych ar ei effaith yng Nghymru drwy ganolbwyntio ar sut ysbrydolwyd prif benseiri Plaid Genedlaethol Cymru gan ymdrechion cenedlaetholdeb Gwyddelig. 

Trwy ymchwil empirig o archifau yng Nghymru ac Iwerddon, byddaf yn archwilio sut yr ysbrydolwyd delfrydau gwleidyddol, gweledigaeth economaidd-gymdeithasol o Gymru, a dulliau anghyfansoddiadol Plaid Genedlaethol Cymru gan esiampl cenedlaetholwyr Gwyddelig.