Iechyd Myfyrwyr

Rhaid i fyfyrwyr sy'n byw yn Aberystwyth gofrestru â meddygfa leol o'u dewis hwy cyn gynted ag y byddant yn gwybod beth yw eu cyfeiriad newydd yn Aberystwyth. Mae hyn yn holl bwysig er mwyn sicrhau parhad gofal, yn enwedig os ydych yn cael unrhyw feddyginiaeth ar bresgripsiwn neu driniaeth arall. Os ydych wedi’ch cofrestru â meddyg teulu yng Nghymru mae gennych yr hawl i gael presgripsiynau am ddim gan fferyllwyr yng Nghymru.

Os oes gennych hanes meddygol cymhleth, gwnewch yn siŵr eich bod yn dod â digon o feddyginiaeth gyda chi pan fyddwch yn cyrraedd, a chofiwch hefyd ddod â ffurflen presgripsiwn rheolaidd neu adroddiad am feddyginiaeth gan eich meddyg teulu ar hyn o bryd. Bydd hyn yn osgoi oedi ac yn sicrhau parhad eich gofal.

Os nad ydych wedi gwneud hynny eisoes, cofrestrwch gyda Meddyg Teulu yn Aberystwyth drwy ddewis un o'r dolenni isod:

• Meddygfa Padarn
• Meddygfa Llan
• Ystwyth Medical Group

Defnyddiwch eich cyfeiriad yn Aberystwyth wrth gofrestru. 

Dylai myfyrwyr o’r Deyrnas Unedig ddod â Chardiau Meddygol y Gwasanaeth Iechyd Gwladol gyda nhw. Bydd yn ddefnyddiol, ond nid yn hanfodol, i fyfyrwyr sydd â rhif GIG (h.y. myfyrwyr o'r DU neu fyfyrwyr nad ydynt yn dod o’r DU sydd wedi cofrestru gyda meddyg teulu o'r blaen) fod â’r rhif hwnnw wrth law pan fyddant yn cofrestru gyda meddyg teulu.

Efallai y bydd myfyrwyr ag anghenion gofal iechyd arbennig o gymhleth neu barhaus yn dymuno parhau i gofrestru gyda'u meddyg teulu cartref i helpu i gynnal parhad gofal arbenigol. Os ydych chi'n ystyried hyn, rydym yn argymell trafod eich amgylchiadau gyda'ch meddyg teulu presennol a sicrhau eich bod yn deall sut y bydd unrhyw anghenion gofal iechyd yn cael eu rheoli tra byddwch yn byw yn Aberystwyth.

Dylai myfyrwyr sy'n dychwelyd roi gwybod i'w Meddyg Teulu beth yw eu cyfeiriad newydd ac ailgofrestru os yw eu Cofrestriad wedi dod i ben.

Mae'r tair meddygfa yn y dref yn cynnig y cyfleuster e-Consult. Mae e-Consult yn galluogi Meddygfeydd Teulu'r GIG i gynnig ymgynghoriadau ar-lein i'w cleifion. Mae'r cyfleuster yn galluogi cleifion i sôn am unrhyw symptomau neu gyflwyno cais i'w Meddyg Teulu yn electronig, ac mae'n cynnig gwybodaeth hunangymorth y GIG bedair awr ar hugain y dydd. Mae hefyd yn cyfeirio cleifion at wasanaethau ac mae'n gallu gwirio symptomau.

Mae fferyllfeydd yng Nghymru yn awr yn rhan o’r cynllun anhwylderau cyffredin, lle gall eich fferyllydd roi cyngor cyfrinachol a thriniaeth am ddim (ar gyfer 26 o anhwylderau cyffredin) heb ichi orfod gwneud apwyntiad i weld eich meddyg teulu. Os teimlwch fod angen ichi weld meddyg teulu, gofynnir i gleifion ffonio’r feddygfa a chânt eu cyfeirio at y driniaeth fwyaf addas.

Bydd angen i wladolion o’r tu allan i’r DU, gan gynnwys myfyrwyr o’r UE/ AEE a’r Swistir, sy’n dod yma i astudio am chwe mis neu ragor dalu Gordal Iechyd Mewnfudo pan fyddant yn gwneud cais am fisa. Os ydych chi  wedi talu Gordal Iechyd Mewnfudo, byddwch yn gymwys i dderbyn triniaeth am ddim drwy'r GIG yn union fel rhywun sy'n preswylio fel arfer yn y Deyrnas Unedig.

Cynghorir myfyrwyr yr UE i wneud cais am gerdyn EHIC o’u gwledydd cartref, cyn teithio i’r DU, oherwydd gallai hyn roi hawl ichi wneud cais am ad-daliad llawn neu rannol o’r Gordal Iechyd Mewnfudo.

Bydd angen i wladolion o'r tu allan i'r DU sy'n dod yma i astudio am lai na chwe mis ac nad ydynt wedi talu Gordal Iechyd Mewnfudo drefnu yswiriant meddygol preifat a fydd yn ddilys trwy gydol eu cyfnod yn y Deyrnas Unedig.

Bydd angen i aelodau teulu myfyrwyr nad ydynt yn teithio i'r Deyrnas Unedig ar fisa dibynnydd hefyd drefnu yswiriant meddygol preifat a fydd yn ddilys drwy gydol eu cyfnod yn y Deyrnas Unedig, gan na fyddant o bosib yn gymwys i gael triniaeth am ddim ar y Gwasanaeth Iechyd.

Helpwch i amddiffyn eich hun rhag MenB cyn i chi ddechrau Uni

Er mwyn helpu i ddiogelu myfyrwyr, mae rhaglen frechu MenB cyfyngedig ar gael yn rhad ac am ddim i fyfyrwyr prifysgol tro cyntaf. Er mwyn cyflawni'r amddiffyniad gorau, mae angen dau ddos o'r brechlyn arnoch o leiaf 28 diwrnod ar wahân.

Os ydych chi'n fyfyriwr rhyngwladol nad yw wedi teithio i'r DU eto, mae'r Llywodraeth yn argymell eich bod yn derbyn o leiaf y dos cyntaf cyn gadael eich gwlad enedigol, os yn bosibl. Gall hyn helpu i ddarparu amddiffyniad yn gynt wrth i chi ddechrau bywyd prifysgol. Fodd bynnag, nid yw brechlynnau MenB ar gael ym mhob gwlad. Os na allwch gael gafael ar y brechlyn cyn teithio, gellir darparu'r dos cyntaf a'r ail ddos yn y DU.

Brechu yw un o'r ffyrdd mwyaf effeithiol o ddiogelu eich iechyd, gan eich helpu i gadw'n iach a gwneud y gorau o'ch amser ym Mhrifysgol Aberystwyth. Rydym yn eich annog i gynllunio ymlaen llaw a sicrhau eich bod yn cael eich diogelu cyn i'r tymor ddechrau.

Darllenwch fwy am arwyddion a symptomau MenB a sut i gael eich brechu: Brechlyn MenB i bobl ifanc – Iechyd Cyhoeddus Cymru

Mae hefyd yn syniad da gwirio eich bod yn gyfredol â'ch brechiadau eraill a argymhellir cyn dechrau'r brifysgol: Brechu i fyfyrwyr – Iechyd Cyhoeddus Cymru

Ydych chi wedi cael eich brechiadau?

Gwnewch yn siŵr eich bod wedi'ch diogelu rhag llid yr ymennydd, y frech goch a'r clwy'n bennaf.

Nid yn unig y mae gan y salwch hyn y potensial i ddifetha eich profiad dysgu, ond mewn rhai achosion gallant fod yn fygythiad i fywyd. Yn ffodus, gallwch amddiffyn eich hun yn hawdd trwy wneud apwyntiad byr gyda'ch meddyg teulu.

Pa frechlynnau sydd eu hangen arnoch chi?

Mae dau frechlyn y dylech wneud yn siŵr bod gennych chi:-

1. Gelwir y cyntaf yn MenACWY a bydd yn eich amddiffyn rhag llid yr ymennydd a septisemia (clefyd meningococol), a all fod yn angheuol. Mae'r brechlyn yn cael ei roi trwy un pigiad i'r fraich uchaf ac mae'n rhad ac am ddim i bob myfyriwr o dan 25 oed. Sylwer, mae'r brechlyn MenACWY yn amddiffyn rhag pedwar straen o'r haint bacteriol, ond nid y straen MenB. Felly, mae'n bwysig iawn aros yn wyliadwrus, p'un a ydych chi wedi cael eich brechu ai peidio.  
2. Dylech hefyd gadarnhau a ydych wedi cael eich dos llawn o MMR    sy'n amddiffyn rhag y frech goch, clwy'r chwyddau a rwbela. Mae'r rhan fwyaf yn cael y brechiad hwn ar ddau gam yn eu plentyndod cynnar, yn gyntaf fel plentyn blwydd oed ac eto yn dair oed. Fodd bynnag, mewn rhai achosion gall pobl fod yn colli un dos neu'r ddau ddos ac felly os nad ydych yn siŵr, dylech wirio gyda'ch meddyg teulu ar frys. 

Diweddariad brechu myfyrwyr: Brechlyn MenB newydd ar gyfer myfyrwyr cymwys

Os ydych chi'n fyfyriwr o dan 25 oed ac yn dechrau'r brifysgol am y tro cyntaf ym mis Medi 2026, efallai y byddwch yn gymwys i gael brechlyn MenB (meningococol B), yn hollol rhad ac am ddim drwy'r GIG.

Gall bacteria MenB achosi salwch difrifol gan gynnwys meningitis a sepsis. Er eu bod yn brin, gall yr heintiau hyn ddatblygu'n gyflym a pheri bygythiad i fywyd. Mae myfyrwyr sy'n byw oddi cartref am y tro cyntaf yn ffurfio risg uwch oherwydd eu bod mewn cysylltiad agos â llawer o bobl newydd. Mae'r brechlyn MenB ar wahân i'r brechlyn MenACWY, sy'n amddiffyn rhag pedwar straen arall o llid yr ymennydd.

Gwirio am symptomau

Mae symptomau cynnar meningitis neu septicaemia weithiau'n teimlo'n debyg i hangover gwael, er enghraifft cur pen, blinder ac ac anhoffter o olau llachar, a all arwain at y salwch yn mynd heb ei drin ymhlith rhai myfyrwyr nes ei fod yn gwaethygu ymhellach. Mae'r symptomau diweddarach yn cynnwys brech blotiog, twymyn gyda dwylo a thraed oer, cyhyrau a chymalau poenus, yn ogystal â chwydu difrifol a dolur rhydd.

Mae'r frech goch yn dechrau gyda symptomau tebyg i annwyd ac yna tymheredd a brech blotiog ar y corff, tra bod clwy'r chwyddau yn cael ei adnabod gan chwyddo poenus ar ochr yr wyneb a all ledaenu i'r ofarïau neu'r ceilliau.

Rydych chi wedi gweithio'n galed i fynd i'r brifysgol. Peidiwch â gadael i salwch y gellir ei osgoi rwystro eich cynnydd parhaus.

Cysylltu â meddyg

Cofrestrwch gyda meddyg teulu yma yn Aberystwyth cyn gynted ag y gallwch – peidiwch ag aros nes bod gennych broblem.

Trefnwch gyda'ch meddyg teulu i ddal i fyny ar unrhyw frechlynnau rydych chi wedi'u colli neu sy'n ddyledus. Gallwch ddarganfod mwy am gofrestru gyda Meddyg yn y ddolen disgyn gyntaf i'r dudalen we hon.

Peidiwch â chymryd yn ganiataol ei fod yn Covid

Mae'n hanfodol eich bod chi'n dysgu adnabod arwyddion a symptomau meningitis i'w wahaniaethu oddi wrth Covid-19 a salwch eraill. Os ydych chi'n teimlo'n sâl, ffoniwch eich meddyg teulu neu GIG 111 ar unwaith os nad ydych yn siŵr. Mae meningitis yn argyfwng meddygol, felly mae'n hanfodol eich bod chi'n gweithredu'n gyflym. 

Os oes cyflwr iechyd cronig arnoch chi, sicrhewch eich bod yn dod â digon feddyginiaeth gyda chi i bara mis ac ystyriwch sut y byddwch yn storio eich meddyginiaeth ac yn gwaredu â chyfarpar (e.e. EpiPen) yn ddiogel. Cysylltwch â'n Gwasanaeth Hygyrchedd i gael cyngor drwy ffonio 01970 621761 neu e-bostiwch hygyrchedd@aber.ac.uk.

Cynghorir myfyrwyr rhyngwladol i:

• wneud yn siŵr bod y feddyginiaeth rydych ei hangen ar gael trwy edrych ar wefan y GIG neu trwy chwilio ar Google
• fod yn ymwybodol y bydd gan feddyginiaeth enw brand gwahanol yn y DU weithiau, ond yr un feddyginiaeth ydyw mewn gwirionedd
• fod yn ymwybodol mai dim ond drwy wasanaethau eilaidd yn y wlad hon y mae rhai meddyginiaethau ar gael, felly efallai y bydd yn rhaid i feddygon teulu (Meddygon gofal sylfaenol) gyfeirio myfyrwyr at wasanaethau eilaidd am rai meddyginiaethau, a gallai hyn arwain at oedi wrth gael gafael ar y feddyginiaeth sydd ei hangen arnoch.
• ddod â digon o feddyginiaeth gyda chi, cyflenwad un i ddau fis, i osgoi problemau os bydd oedi