Dr Cathryn Charnell-White

BA (Cymru) PhD (Cymru)

Dr Cathryn Charnell-White

Darllenydd

Interim Deputy Head of School/Head of Welsh and Celtic Studies

Cymraeg ac Astudiaethau Celtaidd

Manylion Cyswllt

Arweinydd Ymchwil cyfrwng Cymraeg (Ysgol Ieithoedd a Llên; 2023-); Cadeirydd Pwyllgor Ymgynghorol Staff Myfyrwyr (2023-); Pennaeth Adran (2013-23); Cyfarwyddwr Ymchwil Adrannol (2014-21); Pencampwr Cydraddoldeb (2018-20) & Cyfaill Enfys Aber (2017-); Senedd y Brifysgol (2019-23) & Panel Sefydlog ar gyfer Disgyblu Myfyrwyr  (2019-)

Dysgu

Rwyf yn cyfrannu at fodiwlau iaith a llên i ddechreuwyr, ac i fyfyrwyr ail iaith ac iaith gyntaf, ar draws holl gynlluniau israddedig ac ôlraddedig yr adran. Rwyf hefyd wedi datblygu modiwlau yn fy mhriod feysydd ymchwil sy’n cwmpasu llenyddiaeth fodern a chyfoes, ynghyd â diwylliant llenyddol y cyfnod modern cynnar (1500–1800):

  • Traddodiad Benywaidd? Merched a Barddoniaeth yng Nghymru cyn 1800.
  • Y Golygydd a Diwydiant Cyhoeddi Cymru.
  • Testunau'r Enfys: Llunio Profiadau LHDT+ (dysgir ar y cyd â chyd-weithwyr TFTS).
  • Women’s Poetry in Ireland, Scotland and Wales 1400–1800.

Ymchwil

Mae fy ymchwil i lenyddiaeth gyfoes a llenyddiaeth y cyfnod modern cynnar yn cwmpasu beirniadaeth lenyddol, ysgolheictod testunol, a chyfieithu llenyddol yn y meysydd canlynol. Mae’r meysydd hyn yn gorgyffwrdd mewn ffyrdd annisgwyl a chyffrous:

  • Llenyddiaeth a diwylliant llenyddol menywod: Clasuron Cymraeg Honno; barddoniaeth gan fenywod mewn cyd-destun Cymreig a phan-Geltaidd.
  • Hunaniaeth mewn llenyddiaeth: rhywedd, hunaniaeth bersonol, hunaniaeth leol a chenedlaethol, a Phrydeindod mewn cyd-destun ‘pedair cenedl’.
  • Diwylliant llenyddol: rhwydweithiau ac egin sffêr gyhoeddus Cymru’r ddeunawfed ganrif a’r tu hwnt.
  • Celfyddydau Amgylcheddol / Ecofeirniadaeth: llenyddiaeth y tywydd a meteoroleg hanesyddol.
  • Eschatoleg: marwolaeth mewn llenyddiaeth.

Mae fy nghyhoeddiadau ym maes llên menywod yn cynnwys y flodeugerdd gynhwysfawr gyntaf o farddoniaeth Gymraeg gan fenywod cyn 1800, Beirdd Ceridwen (2005) a golygiadau newydd o weithiau anghofiedig gan fenywod yng nghyfres Clasuron Cymraeg Honno, e.e. Pererinion & Storïau Hen Ferch (2008). Mae fy ngwaith ar y gweill yn cynnwys testunau golygedig, cyfieithiadau, nodiadau esboniadol a thrafodaeth feirniadol ar gyfer blodeugerdd (CUP, 2025) a chyfrol feirniadol (CUP, 2026) a fydd yn cynrychioli gwaith a gyflawnwyd fel rhan o’r prosiect ‘Women’s Poetry in Ireland, Scotland and Wales 1400–1800’ (2013–17) a ariannwyd gan Ymddiriedolaeth Leverhulme. Rwyf wedi ysgrifennu am hunaniaeth a diwylliant llenyddol yn Bardic Circles (2007), Welsh Poetry of the French Revolution (2012), ‘Networking the nation…’ (2013), ‘Perfformio’r genedl…’ (2017) a ‘Brawdgarwch cenedlgarol…’ (2020). Mae gennyf lond llaw o erthyglau, a nodir isod, ar lenyddiaeth y tywydd, ac rwyf wrthi’n cwblhau blodeugerdd bwrpasol i Gyhoeddiadau Barddas, sef Trysorfa’r Tywydd (2025).

Rwy'n aelod o bwll arolygwyr QAA (2024-) ac mae gennyf brofiad o arfarnu cymheiriaid drwy Goleg Arfarnu Cymheiriaid yr AHRC (2017–21), Gwerddon (Coleg Cymraeg Cenedlaethol), Gwasg Prifysgol Cymru, CrwsiblCymru (2019-). a The Huntingdon Library Journal.

Llenyddiaeth Cymru, Cadeirydd (2021-); Cyfarwyddwr (2019-)

Arholwr Allanol, Ysgol y Gymraeg Prifysgol Caerdydd (2019-23)

Cyngor Llyfrau Cymru, Pwyllgor Gwaith a'r Cyngor (2015-21)

Honno Gwasg Menywod Cymru, Bwrdd Rheoli (2003-); Cyd-olygydd Cyfres Clasuron Cymraeg Honno (2008-)

Trysorydd Adran Diwylliant y 18-19g (Urdd y Graddedigion, Prifysgol Cymru; 2002)

Rwy'n aelod o'r cymdeithasau canlynol: Archif Menywod Cymru; ASLE-UKI (Association for the Study of Literature and Environment-UK); Barddas; BSECS (British Society for Eighteenth-Century Studies); Cymdeithas Astudiaethau'r Gymraeg, Cymdeithas Edward Llwyd.

Rwy'n aelod o'r cymdeithasau canlynol: Yr Academi Gymreig (Llenyddiaeth Cymru); Archif Menywod Cymru; ASLE-UKI (Association for the Study of Literature and Environment-UK); Barddas; BSECS (British Society for Eighteenth-Century Studies); Cymdeithas Astudiaethau'r Gymraeg, Cymdeithas Edward Llwyd.

Rwy'n gwau ac yn canu'r ffidil yn fy amser hamdden, a bydd rhai ohonoch yn dod i fy adnabod yng ngherddorfa'r Brifysgol, Philomusica.

Mae fy ymchwil i lenyddiaeth gyfoes a llenyddiaeth y cyfnod modern cynnar yn cwmpasu beirniadaeth lenyddol, ysgolheictod testunol, a chyfieithu llenyddol yn y meysydd canlynol. Mae’r meysydd hyn yn gorgyffwrdd mewn ffyrdd annisgwyl a chyffrous:

  • Llenyddiaeth a diwylliant llenyddol menywod: Clasuron Cymraeg Honno; barddoniaeth gan fenywod mewn cyd-destun Cymreig a phan-Geltaidd.
  • Hunaniaeth mewn llenyddiaeth: rhywedd, hunaniaeth bersonol, hunaniaeth leol a chenedlaethol, a Phrydeindod mewn cyd-destun ‘pedair cenedl’.
  • Diwylliant llenyddol: rhwydweithiau ac egin sffêr gyhoeddus Cymru’r ddeunawfed ganrif a’r tu hwnt.
  • Celfyddydau Amgylcheddol / Ecofeirniadaeth: llenyddiaeth y tywydd a meteoroleg hanesyddol.
  • Eschatoleg: marwolaeth mewn llenyddiaeth.

Mae fy nghyhoeddiadau ym maes llên menywod yn cynnwys y flodeugerdd gynhwysfawr gyntaf o farddoniaeth Gymraeg gan fenywod cyn 1800, Beirdd Ceridwen (2005) a golygiadau newydd o weithiau anghofiedig gan fenywod yng nghyfres Clasuron Cymraeg Honno, e.e. Pererinion & Storïau Hen Ferch (2008). Mae fy ngwaith ar y gweill yn cynnwys testunau golygedig, cyfieithiadau, nodiadau esboniadol a thrafodaeth feirniadol ar gyfer blodeugerdd (CUP, 2023) a chyfrol feirniadol (CUP, 2024) a fydd yn cynrychioli gwaith a gyflawnwyd fel rhan o’r prosiect ‘Women’s Poetry in Ireland, Scotland and Wales 1400–1800’ (2013–17) a ariannwyd gan Ymddiriedolaeth Leverhulme. Rwyf wedi ysgrifennu am hunaniaeth a diwylliant llenyddol yn Bardic Circles (2007), Welsh Poetry of the French Revolution (2012), ‘Networking the nation…’ (2013), ‘Perfformio’r genedl…’ (2017) a ‘Brawdgarwch cenedlgarol…’ (2020). Mae gennyf lond llaw o erthyglau, a nodir isod, ar lenyddiaeth y tywydd, ac rwyf wrthi’n cwblhau blodeugerdd bwrpasol i Gyhoeddiadau Barddas, sef Trysorfa’r Tywydd (2024).

Mae gennyf brofiad o arfarnu cymheiriaid drwy Goleg Arfarnu Cymheiriaid yr AHRC (2017–21), Gwerddon (Coleg Cymraeg Cenedlaethol), Gwasg Prifysgol Cymru, CrwsiblCymru (2019-). a The Huntingdon Library Journal.

Welsh Studies: Language, Linguistics, and Literature, Modern Period. / Charnell-White, Cathryn A.
In: The Year's Work in Modern Language Studies, Vol. 86, No. 1, 09.03.2026, p. 290-292.

Research output: Contribution to journal › Review Article › peer-review

Women's Poetry from Ireland, Scotland, and Wales 1400-1800: An Anthology. / Prescott, Sarah (Editor); Coolahan, Marie-Louise; Dunnigan, Sarah et al.
Cambridge University Press, 2026. 729 p.

Research output: Book/Report › Anthology

Ein Mamau Llenyddol: Lliwiau Enfys Hanesyddol? / Charnell-White, Cathryn.
In: Barddas, Vol. Gaeaf 2025, No. 364, 01.01.2025, p. 36.

Research output: Contribution to journal › Column

Ein Mamau Llenyddol - Prydyddesau Wrecsam a'r Cylch. / Charnell-White, Cathryn.
In: Barddas, Vol. Haf 2025, No. 366, 18.07.2025, p. 36-37.

Research output: Contribution to journal › Column

Print and the Celtic Languages: Publishing and Reading in Irish, Welsh, Gaelic and Breton, 1700–1900: By Niall Ó Ciosáin. Routledge Studies in Modern European History. Routledge, Oxford, 2024. Pp. 206. £116.00. / Charnell-White, C. A.
In: Welsh History Review, Vol. 32, No. 3, 2025, p. 599-602.

Research output: Contribution to journal › Book/Film/Article Review

Mwy o gyhoeddiadau ar y Porth Ymchwil