Newyddion Ymchwil
Bygythiad mosgito sy'n brathu yng ngolau dydd yn sbarduno chwiliad genetig newydd
Mae gwyddonwyr yn ceisio datgloi cyfrinachau mosgitos sy'n brathu yng ngolau dydd sy'n trosglwyddo malaria, mewn ymdrech newydd i fynd i'r afael â'r clefyd.
Darllen erthygl
Astudiaeth newydd yn mapio tirwedd enetig TB mewn gwartheg ledled Cymru
Yn ôl y dadansoddiad manylaf a wnaed hyd yn hyn ar y twbercwlosis mewn gwartheg, mae’r bacteriwm yn esblygu mewn gwahanol ffyrdd ar draws gwahanol ranbarthau o Gymru.
Darllen erthygl
Dirgelwch tarddiad Allorfaen eiconig Côr y Cewri yn dyfnhau wrth i’r chwilio gulhau
Mae’r gwaith o ddod o hyd i darddiad Allorfaen hynod Côr y Cewri nawr ar drywydd newydd ar ôl i wyddonwyr wrthod sawl un o’r lleoliadau sydd eisoes wedi’u cynnig gan symud un cam yn nes at nodi ei fan cychwyn.
Darllen erthygl
Sut mae’r iaith y mae’r teulu’n ei siarad yn dylanwadu ar ddatblygiad y Gymraeg ymhlith plant. Astudiaeth newydd
Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn lansio astudiaeth i ystyried sut mae arferion iaith o fewn teuluoedd yn dylanwadu ar ddatblygiad y Gymraeg ymhlith plant.
Darllen erthygl
Ystyried rheolau atyniad ar gyfer planhigion mewn prosiect ymchwil newydd
Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn pwyso a mesur pam mae planhigion sydd â pherthynas bell yn cael trafferth atgenhedlu gyda'i gilydd, mewn ymgais i fridio cnydau mwy gwydn.
Darllen erthygl
Treialon crwydryn Mawrth yn yr anialwch yn profi technoleg Aberystwyth
Mae technoleg a ddatblygwyd ym Mhrifysgol Aberystwyth yn cael ei defnyddio yn yr amgylchedd awyr agored tebycaf i’r blaned Mawrth yn Ewrop i baratoi ar gyfer taith ExoMars Asiantaeth Ofod Ewrop.
Darllen erthygl
Arbenigwyr TB buchol yn trafod strategaethau rheoli a dileu
Daeth llunwyr polisi, milfeddygon, ymchwilwyr, ffermwyr a chynrychiolwyr y diwydiant o bob rhan o'r Deyrnas Unedig ac Iwerddon i Brifysgol Aberystwyth heddiw i drafod strategaethau ar gyfer rheoli a dileu twbercwlosis buchol.
Darllen erthygl
Arbenigwyr TB yn galw am ailwampio'r strategaeth ar gyfer brechu moch daear yng Nghymru
Mae gwyddonwyr yn galw am ymagwedd wedi’i thargedu ac sydd wedi'i harwain gan dystiolaeth ar gyfer brechu moch daear yng Nghymru, gan rybuddio bod bylchau sylweddol mewn gwybodaeth yn cyfyngu ar ei rôl yn y frwydr yn erbyn twbercwlosis buchol.
Darllen erthygl
Cynnydd ‘calonogol’ mewn gorchudd mangrof byd-eang er gwaethaf colledion mewn rhanbarthau allweddol, yn ôl data
Mae gorchudd mangrof byd-eang - llystyfiant sy'n hanfodol i fynd i'r afael â newid hinsawdd - wedi cynyddu dros y 40 mlynedd diwethaf, er gwaethaf colledion sylweddol mewn rhai rhanbarthau allweddol, yn ôl dadansoddiad newydd.
Darllen erthygl
Beth pe bai ein dinasoedd wedi'u cynllunio ar gyfer bywyd gwyllt yn ogystal â phobl?
Mewn erthygl yn The Conversation, mae Saman Sobhani o'n Hysgol Fusnes yn trafod ei ymchwil sy’n awgrymu y dylai cynllunio trefol gydnabod anifeiliaid, planhigion ac ecosystemau fel rhan o gymunedau ein dinasoedd.
Darllen erthygl
Ben Lake AS yn gweld gwaith arloesol Prifysgol Aberystwyth wrth frwydro yn erbyn malaria
Mae’r AS dros Geredigion Preseli, Ben Lake, wedi ymweld â Phrifysgol Aberystwyth i ddysgu am eu hymchwil sy'n cyfrannu at y frwydr yn erbyn malaria.
Darllen erthygl
Amrywiaeth buchesi gwartheg traddodiadol yn cael ei heffeithio gan fridio dethol – ymchwil
Mae degawdau o fridio dethol ac arferion amaethyddol dwys wedi ail-lunio geneteg gwartheg - yn aml ar draul amrywiaeth werthfawr a gedwir mewn buchesi traddodiadol - yn ôl ymchwil newydd gan ein gwyddonwyr.
Darllen erthygl
Ymchwilio i gŵn fferm a’u cysylltiad â lledaeniad clefyd llyngyr sy'n peryglu bywyd
Mae astudiaeth arloesol dan arweiniad Prifysgol Aberystwyth yn edrych ar sut y gallai’r rhyngweithio dyddiol rhwng pobl a chŵn yng nghefn gwlad Cymru fod yn helpu llyngyr niweidiol i ledaenu rhwng rhywogaethau.
Darllen erthygl
A oes gan siaradwyr Cymraeg synnwyr digrifwch gwahanol? Astudiaeth newydd
Mae hiwmor yn rhan annatod o’n bywydau bob dydd, ond a yw’n bosib bod siarad Cymraeg yn dylanwadu ar yr hyn a gawn yn ddoniol? Dyna'r cwestiwn y mae academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth yn ymchwilio iddo.
Darllen erthygl
Powdrau protein ‘uwch’ newydd ar gyfer heneiddio gweithredol yn cael eu profi gyda stumog artiffisial
Mae powdrau protein newydd gyda lefel uchel o faetholion i roi hwb i iechyd pobl hŷn actif yn cael eu datblygu gyda chymorth stumog artiffisial ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Coed ar gyfer dinasoedd poethach: gall dull newydd gryfhau cyfraniad cymunedau wrth gyrraedd targedau
Gallai ymdrechion i blannu mwy o goed mewn dinasoedd ym Mhrydain gael hwb diolch i offeryn newydd i gynllunwyr a grwpiau cymunedol, a gyhoeddwyd gan grŵp rhyngwladol o ymchwilwyr.
Darllen erthygl
IBERS yn ymuno ag un o’r “prif leisiau” i siarad ar y cyd dros sefydliadau ymchwil y DU
Mae Athrofa'r Gwyddorau Biolegol, Amgylcheddol a Gwledig (IBERS) Prifysgol Aberystwyth wedi cael ei dewis i ymuno ag un o’r prif grwpiau sy'n gwasanaethu fel un llais i fwy na 40 o sefydliadau gwyddoniaeth ac ymchwil yn y DU.
Darllen erthygl
A all atchwanegiadau gadw'ch ymennydd yn finiog? Pam mae'r dystiolaeth yn fwy cymhleth nag y mae'n ymddangos
Mewn erthygl yn The Conversation, mae ein hymchwilwyr yn egluro pam mae angen mwy na phrofion cof i asesu a yw atchwanegiadau'n effeithio ar yr ymennydd.
Darllen erthygl
Paradocs y kombucha: effeithiau mesuradwy, manteision lles ansicr
Mewn erthygl yn The Conversation, mae ein hymchwilwyr yn egluro sut y gall kombucha effeithio ar fetaboledd, ond mae dangos budd lles ystyrlon yn gofyn am dystiolaeth llawer cryfach.
Darllen erthygl
Cynyddu’r nifer sy’n derbyn brechlynnau yw nod arbenigwyr mewn cyfarfod yng Ngholombia
Cynyddu'r nifer o bobl sy'n derbyn brechlynnau yn erbyn rhai o glefydau mwyaf niweidiol y byd fydd ffocws gwaith ein arbenigwyr mewn cyfarfod rhyngwladol o'r gymuned frechlynnau fyd-eang.
Darllen erthygl
Gwyddoniaeth yn gwella arogl bwydydd newydd wedi'u eplesu â ffyngau
Mae ymchwilwyr wedi datblygu dull arloesol o wella arogl bwydydd protein uchel amgen a wneir o fara dros ben wedi'u eplesu â glaswellt porthiant a ddefnyddir fel arfer i fwydo da byw.
Darllen erthygl
Ymchwil i rym ‘iaith gariad’ mewn barddoniaeth hynafol Cymru
Mae defnydd beirdd Cymru o iaith gariad ac agosatrwydd i ddisgrifio eu perthnasoedd â noddwyr pwerus yn cael ei astudio fel rhan o ymchwil ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Pryf parasitig yn 'aberthu’i olwg' ar ôl dod o hyd i letywr, yn ôl astudiaeth
Mae ymchwil newydd yn dangos bod pryf parasitig sy'n bwydo ar waed yn colli’i sensitifrwydd gweledol ar ôl dod o hyd i letywr a rhoi'r gorau i hedfan yn barhaol.
Darllen erthygl
Ymdrin â bygythiad clefydau trofannol drwy ap sy’n adnabod adenydd pryfed
Mae ap offer symudol yn cael ei datblygu i adnabod pryfed sy’n cludo clefydau - drwy’r patrymau ar eu hadenydd – yn rhan o brosiect sy’n defnyddio Deallusrwydd Artiffisial i helpu i gael diagnosis clefydau trofannol.
Darllen erthygl
Plastig newydd a wnaed o wymon i becynnu bwyd
Gallai bwyd gael ei lapio mewn pecynnau a wnaed o wymon yn y dyfodol yn lle plastig artiffisial, diolch i ymchwil newydd.
Darllen erthygl
Academyddion o Aberystwyth yn cael eu dewis ar gyfer rhaglen ymchwil uchel ei bri
Mae tri o'n academyddion wedi’u dewis i ymuno â rhaglen datblygiad proffesiynol uchel ei bri sy’n cefnogi arweinwyr ymchwil sy’n dod i’r amlwg.
Darllen erthygl
Mapio pleidlais Brexit – ymchwilwyr yn apelio am y brasgyfrifon cudd o’r blychau
Mae deng mlynedd ers y refferendwm ar aelodaeth y DU o’r Undeb Ewropeaidd, ac mae ymgais uchelgeisiol ar y gweill i lunio’r map mwyaf manwl hyd yma o batrwm pleidleisio Brexit.
Darllen erthygl
Gall darganfyddiad myfyriwr hybu datblygiad cnydau sy’n gwrthsefyll llifogydd
Mae myfyriwr o Brifysgol Aberystwyth wedi datgelu sut mae gwahanol fathau o blanhigion yn ymateb i lifogydd, gan gynnig mewnwelediadau a allai helpu cnydau i ymdopi â thywydd eithafol.
Darllen erthygl
Datgelu cyfrinachau dom alpacaod a defaid i helpu i ddiogelu glaswelltiroedd y byd
Mae gwyddonwyr yn astudio dom alpacaod a defaid a gesglir yn ucheldiroedd Cymru fel rhan o ymdrechion i ddiogelu glaswelltiroedd a bywyd gwyllt ledled y byd.
Darllen erthygl
Dull hidlo arloesol yn addo diodydd protein sy’n blasu’n well
Mae gwaith gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi helpu i ddangos y gallai newidiadau bach i’r ffordd y caiff maidd ei brosesu wella blas a gwead diodydd protein.
Darllen erthygl
Ydy ansicrwydd yn achosi gorbryder mewn oedolion awtistig?
Mae academyddion yn ymchwilio i weld a yw wynebu sefyllfaoedd anhysbys neu annisgwyl yn cyfrannu’n benodol at orbryder mewn oedolion awtistig.
Darllen erthygl
Gweld dynamo cosmig am y tro cyntaf yn datgelu sut mae meysydd magnetig yn cael eu creu yn y gofod
Mae gwyddonwyr wedi gweld dynamo cosmig naturiol yn gweithredu yn y gofod ger y Ddaear am y tro cyntaf - gan ddod â nhw'n sylweddol agosach at ddeall sut mae meysydd magnetig yn cael eu creu yn y bydysawd.
Darllen erthygl
Ymchwilwyr yn y Cenhedloedd Unedig yn trafod trais yn erbyn menywod hŷn
Mae ymchwilwyr o Brifysgol Aberystwyth wedi rhannu eu harbenigedd yn y Cenhedloedd Unedig ar atal ac ymateb i drais yn erbyn menywod hŷn.
Darllen erthygl
Beth mae hiwmor yn ei olygu i bobl hŷn – a pham mae rhai yn ei chael hi'n anodd dal ati i chwerthin
Mewn erthygl yn The Conversation, mae Heather Heap o'm Hadran Seicoleg yn trafod sut nad yw cymaint ynglŷn â phobl hŷn yn colli eu hiwmor, ag ynglŷn â newidiadau yn y ffordd y gallant ei ddefnyddio a'i fwynhau.
Darllen erthygl
Gallai prawf syml i brofi wrin ganfod canser y fron yn ei gyfnod cynnar
Cyn hir, gallai pecyn syml, anfewnwthiol i wneud profion yn y cartref drawsnewid y broses o ganfod canser y fron yn gynnar, diolch i ymchwil arloesol sy'n cael ei gynnal ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Datblygu model newydd i ragfynegi tywydd y gofod
Mae ymdrechion newydd i ragfynegi tywydd y gofod yn fwy cywir a dibynadwy yn cael eu harwain gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Rhin gwymon yn dangos buddiannau gwrthlidiol ac iechyd y perfedd addawol
Gallai rhin gwymon gael effaith gadarnhaol ar iechyd meddwl a lles, yn ôl gwyddonwyr sy'n ei brofi fel rhan o ymdrechion i wella iechyd y genedl.
Darllen erthygl
Gwyddonwyr yn datgelu’r senarios gorau a gwaethaf posibl o ran yr Antarctig yn cynhesu
Mae ymchwil ryngwladol newydd yn dangos y bydd y dewisiadau a wnawn yn y degawd nesaf yn penderfynu tynged Antarctica am ganrifoedd.
Darllen erthygl
Mae pysgod yn defnyddio mwy o egni i aros yn llonydd nag a feddyliwyd yn flaenorol
Mewn erthygl yn The Conversation, mae gwyddonydd cyfrifiadurol Dr Otar Akanyeti yn esbonio pam bod pysgod sy'n ymddangos i aros yn ddisymud mewn dŵr yn gweithio'n galetach nag y disgwylir.
Darllen erthygl
Gallai darganfod nodweddion planhigion wella storio carbon yn y pridd
Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi darganfod nodweddion penodol mewn Miscanthus a allai helpu i gloi mwy o garbon yn y pridd, gan helpu i fynd i'r afael â newid hinsawdd.
Darllen erthygl
Arbrawf newydd i drawsnewid sut mae pobl yn cofnodi eu diet dyddiol
Mae gwyddonwyr yn recriwtio oedolion o bob rhan o'r DU i gymryd rhan mewn treial arloesol i olrhain yn gywir beth mae pobl yn ei fwyta a'i yfed yn eu bywydau bob dydd.
Darllen erthygl
‘Cigoedd anghofiedig’ – bwyd maethlon y dyfodol?
Gallai cigoedd anghofiedig fel yr afu, y galon a'r arennau ddychwelyd fel math newydd o fwyd llawn maeth, yn ôl gwyddonwyr.
Darllen erthygl
Camerâu gwisgadwy a Deallusrwydd Artiffisial yn datgelu arferion bwyta
Ni all unrhyw un offeryn fesur dietau pobl yn gywir, ond mae ymchwil newydd yn dangos y gallai cyfuno gwahanol ddulliau – o gamerâu gwisgadwy i ddadansoddi biofarcwyr dietegol – gynnig y darlun mwyaf dibynadwy o'r hyn y mae pobl yn ei fwyta.
Darllen erthygl
Gallai astudio llid y groth mewn da byw helpu i drin anffrwythlondeb mewn pobl
Gallai ymchwil i helpu i leihau llid y groth mewn anifeiliaid da byw fraenaru’r tir ar gyfer datblygu cyffuriau newydd i drin anffrwythlondeb mewn menywod, yn ôl adolygiad gwyddonol newydd.
Darllen erthygl
Prosiect drôn gwerth £2.5m i daclo malaria yn Affrica
Bydd dronau a deallusrwydd artiffisial yn cael eu defnyddio mewn ymdrech newydd gwerth £2.5 miliwn a arweinir gan Brifysgol Aberystwyth i atal malaria rhag datblygu mewn ardaloedd yn Affrica, gyda chyllid gan y Gates Foundation.
Darllen erthygl
Bywydau cudd cathod yn allweddol ar gyfer cynlluniau i ailgyflwyno’r gath wyllt
Gallai astudiaeth newydd sy'n edrych ar fywydau cudd cathod fferal a chathod sy’n crwydro’n rhydd yng Nghymru helpu i lywio’r drafodaeth ynghylch ailgyflwyno cathod gwyllt i’r wlad.
Darllen erthygl
Geiriadur cyntaf hen ieithoedd Celtaidd Prydain ac Iwerddon ar ei ffordd
Mae geiriadur cyflawn cyntaf ieithoedd Celtaidd hynafol Prydain ac Iwerddon yn cael ei lunio gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Atal erchyllterau yw ffocws tîm ymchwil newydd
Mae grŵp newydd a fydd yn hybu ymdrechion i atal camddefnydd grym ledled y byd wedi’i lansio gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Daearyddwr o Aberystwyth yn ennill un o brif anrhydeddau’r Unol Daleithiau am ei ymchwil i afonydd mewn diffeithdir
Mae arbenigwr blaenllaw ar amgylcheddau diffeithdir o'r Brifysgol wedi derbyn gwobr ryngwladol nodedig am ei waith mewn seremoni yn yr Unol Daleithiau.
Darllen erthygl
Astudio effaith hirdymor fepio ar iechyd yr ysgyfaint
Mae gwyddonwyr o Brifysgol Aberystwyth yn rhan o brosiect gwerth £1.55m i ddarganfod risgiau a buddion hirdymor fepio ar iechyd ysgyfaint ysmygwyr.
Darllen erthygl