Newyddion Ymchwil

Paradocs y kombucha: effeithiau mesuradwy, manteision lles ansicr

Mewn erthygl yn The Conversation, mae ein hymchwilwyr yn egluro sut y gall kombucha effeithio ar fetaboledd, ond mae dangos budd lles ystyrlon yn gofyn am dystiolaeth llawer cryfach.

Darllen erthygl

Cynyddu’r nifer sy’n derbyn brechlynnau yw nod arbenigwyr mewn cyfarfod yng Ngholombia

Cynyddu'r nifer o bobl sy'n derbyn brechlynnau yn erbyn rhai o glefydau mwyaf niweidiol y byd fydd ffocws gwaith ein arbenigwyr mewn cyfarfod rhyngwladol o'r gymuned frechlynnau fyd-eang.

Darllen erthygl

Gwyddoniaeth yn gwella arogl bwydydd newydd wedi'u eplesu â ffyngau

Mae ymchwilwyr wedi datblygu dull arloesol o wella arogl bwydydd protein uchel amgen a wneir o fara dros ben wedi'u eplesu â glaswellt porthiant a ddefnyddir fel arfer i fwydo da byw.

Darllen erthygl

Ymchwil i rym ‘iaith gariad’ mewn barddoniaeth hynafol Cymru

Mae defnydd beirdd Cymru o iaith gariad ac agosatrwydd i ddisgrifio eu perthnasoedd â noddwyr pwerus yn cael ei astudio fel rhan o ymchwil ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Darllen erthygl

Pryf parasitig yn 'aberthu’i olwg' ar ôl dod o hyd i letywr, yn ôl astudiaeth

Mae ymchwil newydd yn dangos bod pryf parasitig sy'n bwydo ar waed yn colli’i sensitifrwydd gweledol ar ôl dod o hyd i letywr a rhoi'r gorau i hedfan yn barhaol.

Darllen erthygl

Ymdrin â bygythiad clefydau trofannol drwy ap sy’n adnabod adenydd pryfed

Mae ap offer symudol yn cael ei datblygu i adnabod pryfed sy’n cludo clefydau - drwy’r patrymau ar eu hadenydd – yn rhan o brosiect sy’n defnyddio Deallusrwydd Artiffisial i helpu i gael diagnosis clefydau trofannol.

Darllen erthygl

Plastig newydd a wnaed o wymon i becynnu bwyd

Gallai bwyd gael ei lapio mewn pecynnau a wnaed o wymon yn y dyfodol yn lle plastig artiffisial, diolch i ymchwil newydd.

Darllen erthygl

Academyddion o Aberystwyth yn cael eu dewis ar gyfer rhaglen ymchwil uchel ei bri 

Mae tri o'n academyddion wedi’u dewis i ymuno â rhaglen datblygiad proffesiynol uchel ei bri sy’n cefnogi arweinwyr ymchwil sy’n dod i’r amlwg.

Darllen erthygl

Mapio pleidlais Brexit – ymchwilwyr yn apelio am y brasgyfrifon cudd o’r blychau

Mae deng mlynedd ers y refferendwm ar aelodaeth y DU o’r Undeb Ewropeaidd, ac mae ymgais uchelgeisiol ar y gweill i lunio’r map mwyaf manwl hyd yma o batrwm pleidleisio Brexit. 

Darllen erthygl

Gall darganfyddiad myfyriwr hybu datblygiad cnydau sy’n gwrthsefyll llifogydd

Mae myfyriwr o Brifysgol Aberystwyth wedi datgelu sut mae gwahanol fathau o blanhigion yn ymateb i lifogydd, gan gynnig mewnwelediadau a allai helpu cnydau i ymdopi â thywydd eithafol.

Darllen erthygl

Datgelu cyfrinachau dom alpacaod a defaid i helpu i ddiogelu glaswelltiroedd y byd

Mae gwyddonwyr yn astudio dom alpacaod a defaid a gesglir yn ucheldiroedd Cymru fel rhan o ymdrechion i ddiogelu glaswelltiroedd a bywyd gwyllt ledled y byd. 

Darllen erthygl

Dull hidlo arloesol yn addo diodydd protein sy’n blasu’n well

Mae gwaith gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi helpu i ddangos y gallai newidiadau bach i’r ffordd y caiff maidd ei brosesu wella blas a gwead diodydd protein.

Darllen erthygl

Ydy ansicrwydd yn achosi gorbryder mewn oedolion awtistig?

Mae academyddion yn ymchwilio i weld a yw wynebu sefyllfaoedd anhysbys neu annisgwyl yn cyfrannu’n benodol at orbryder mewn oedolion awtistig.

Darllen erthygl

Gweld dynamo cosmig am y tro cyntaf yn datgelu sut mae meysydd magnetig yn cael eu creu yn y gofod

Mae gwyddonwyr wedi gweld dynamo cosmig naturiol yn gweithredu yn y gofod ger y Ddaear am y tro cyntaf - gan ddod â nhw'n sylweddol agosach at ddeall sut mae meysydd magnetig yn cael eu creu yn y bydysawd.

Darllen erthygl

Ymchwilwyr yn y Cenhedloedd Unedig yn trafod trais yn erbyn menywod hŷn

Mae ymchwilwyr o Brifysgol Aberystwyth wedi rhannu eu harbenigedd yn y Cenhedloedd Unedig ar atal ac ymateb i drais yn erbyn menywod hŷn.

Darllen erthygl

Beth mae hiwmor yn ei olygu i bobl hŷn – a pham mae rhai yn ei chael hi'n anodd dal ati i chwerthin

Mewn erthygl yn The Conversation, mae Heather Heap o'm Hadran Seicoleg yn trafod sut nad yw cymaint ynglŷn â phobl hŷn yn colli eu hiwmor, ag ynglŷn â newidiadau yn y ffordd y gallant ei ddefnyddio a'i fwynhau.

Darllen erthygl

Gallai prawf syml i brofi wrin ganfod canser y fron yn ei gyfnod cynnar

Cyn hir, gallai pecyn syml, anfewnwthiol i wneud profion yn y cartref drawsnewid y broses o ganfod canser y fron yn gynnar, diolch i ymchwil arloesol sy'n cael ei gynnal ym Mhrifysgol Aberystwyth. 

Darllen erthygl

Datblygu model newydd i ragfynegi tywydd y gofod

Mae ymdrechion newydd i ragfynegi tywydd y gofod yn fwy cywir a dibynadwy yn cael eu harwain gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Darllen erthygl

Rhin gwymon yn dangos buddiannau gwrthlidiol ac iechyd y perfedd addawol

Gallai rhin gwymon gael effaith gadarnhaol ar iechyd meddwl a lles, yn ôl gwyddonwyr sy'n ei brofi fel rhan o ymdrechion i wella iechyd y genedl.

Darllen erthygl

Gwyddonwyr yn datgelu’r senarios gorau a gwaethaf posibl o ran yr Antarctig yn cynhesu

Mae ymchwil ryngwladol newydd yn dangos y bydd y dewisiadau a wnawn yn y degawd nesaf yn penderfynu tynged Antarctica am ganrifoedd.

Darllen erthygl

Mae pysgod yn defnyddio mwy o egni i aros yn llonydd nag a feddyliwyd yn flaenorol

Mewn erthygl yn The Conversation, mae gwyddonydd cyfrifiadurol Dr Otar Akanyeti yn esbonio pam bod pysgod sy'n ymddangos i aros yn ddisymud mewn dŵr yn gweithio'n galetach nag y disgwylir.

Darllen erthygl

Gallai darganfod nodweddion planhigion wella storio carbon yn y pridd

Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi darganfod nodweddion penodol mewn Miscanthus a allai helpu i gloi mwy o garbon yn y pridd, gan helpu i fynd i'r afael â newid hinsawdd.

Darllen erthygl

Arbrawf newydd i drawsnewid sut mae pobl yn cofnodi eu diet dyddiol

Mae gwyddonwyr yn recriwtio oedolion o bob rhan o'r DU i gymryd rhan mewn treial arloesol i olrhain yn gywir beth mae pobl yn ei fwyta a'i yfed yn eu bywydau bob dydd.

Darllen erthygl

‘Cigoedd anghofiedig’ – bwyd maethlon y dyfodol?

Gallai cigoedd anghofiedig fel yr afu, y galon a'r arennau ddychwelyd fel math newydd o fwyd llawn maeth, yn ôl gwyddonwyr.

Darllen erthygl

Camerâu gwisgadwy a Deallusrwydd Artiffisial yn datgelu arferion bwyta

Ni all unrhyw un offeryn fesur dietau pobl yn gywir, ond mae ymchwil newydd yn dangos y gallai cyfuno gwahanol ddulliau – o gamerâu gwisgadwy i ddadansoddi biofarcwyr dietegol – gynnig y darlun mwyaf dibynadwy o'r hyn y mae pobl yn ei fwyta.

Darllen erthygl

Gallai astudio llid y groth mewn da byw helpu i drin anffrwythlondeb mewn pobl

Gallai ymchwil i helpu i leihau llid y groth mewn anifeiliaid da byw fraenaru’r tir ar gyfer datblygu cyffuriau newydd i drin anffrwythlondeb mewn menywod, yn ôl adolygiad gwyddonol newydd.

Darllen erthygl

Prosiect drôn gwerth £2.5m i daclo malaria yn Affrica

Bydd dronau a deallusrwydd artiffisial yn cael eu defnyddio mewn ymdrech newydd gwerth £2.5 miliwn a arweinir gan Brifysgol Aberystwyth i atal malaria rhag datblygu mewn ardaloedd yn Affrica, gyda chyllid gan y Gates Foundation.

Darllen erthygl

Bywydau cudd cathod yn allweddol ar gyfer cynlluniau i ailgyflwyno’r gath wyllt

Gallai astudiaeth newydd sy'n edrych ar fywydau cudd cathod fferal a chathod sy’n crwydro’n rhydd yng Nghymru helpu i lywio’r drafodaeth ynghylch ailgyflwyno cathod gwyllt i’r wlad.

Darllen erthygl

Geiriadur cyntaf hen ieithoedd Celtaidd Prydain ac Iwerddon ar ei ffordd

Mae geiriadur cyflawn cyntaf ieithoedd Celtaidd hynafol Prydain ac Iwerddon yn cael ei lunio gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Darllen erthygl

Atal erchyllterau yw ffocws tîm ymchwil newydd

Mae grŵp newydd a fydd yn hybu ymdrechion i atal camddefnydd grym ledled y byd wedi’i lansio gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Darllen erthygl

Daearyddwr o Aberystwyth yn ennill un o brif anrhydeddau’r Unol Daleithiau am ei ymchwil i afonydd mewn diffeithdir

Mae arbenigwr blaenllaw ar amgylcheddau diffeithdir o'r Brifysgol wedi derbyn gwobr ryngwladol nodedig am ei waith mewn seremoni yn yr Unol Daleithiau.    

Darllen erthygl

Astudio effaith hirdymor fepio ar iechyd yr ysgyfaint

Mae gwyddonwyr o Brifysgol Aberystwyth yn rhan o brosiect gwerth £1.55m i ddarganfod risgiau a buddion hirdymor fepio ar iechyd ysgyfaint ysmygwyr.

Darllen erthygl

Dathlu 25 mlynedd o astudio hen ieithoedd Celtaidd yn Aberystwyth

Cynhelir cynhadledd i ddathlu dros 25 mlynedd o astudio hen ieithoedd Celtaidd ym Mhrifysgol Aberystwyth yn ddiweddarach y mis hwn.

Darllen erthygl

Dyfais AI i adfer lleferydd yn ennill gwobrau myfyrwyr

Myfyriwr a greodd ddyfais i helpu pobl ag amhariad lleferydd, ac un a ddechreuodd fusnes i dyfu te yn lleol oedd ymhlith enillwyr cystadleuaeth dechrau busnes myfyrwyr.

Darllen erthygl

Astudiaeth o rewlifoedd yn yr Andes yn taflu goleuni ar effaith yr hinsawdd yn y dyfodol

Mae ymchwil newydd wedi canfod bod rhewlifoedd yr Andes wedi tyfu yn ystod cyfnod acíwt o newid yn yr hinsawdd ar ddiwedd yr Oes Iâ ddiwethaf.

Darllen erthygl

Profi ‘hwb’ imiwnedd brechlyn gwartheg - ymchwil newydd

Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn arwain ymchwil ar sut y gall brechlyn cyffredin hybu imiwnedd cyffredinol mewn da byw.

Darllen erthygl

Parasitolegwyr yn cydweithio i fynd i'r afael â chlefydau llyngyr dinistriol

Mae arbenigwr parasitoleg yn ymuno â rhwydwaith newydd ledled y DU i yrru ymchwil fyd-eang yn y frwydr yn erbyn clefydau parasitig mewn pobl ac anifeiliaid.

Darllen erthygl

Penodi academyddion o Aberystwyth i asesu rhagoriaeth ymchwil y DU

Cyhoeddwyd bod wyth academydd arall o Brifysgol Aberystwyth wedi’u penodi’n aelodau o is-baneli nodedig sy'n asesu rhagoriaeth ymchwil yn sector addysg uwch y DU gan ddod â'r cyfanswm i naw.

Darllen erthygl

Straen acíwt mewn ceffylau ddim o reidrwydd yn gysylltiedig â’r dewis o ffrwyn - astudiaeth

Mae astudiaeth newydd wedi canfod nad y math o ffrwyn y mae ceffylau’n ei gwisgo mewn cystadlaethau dressage yw'r unig ffactor sy'n effeithio ar eu lefelau straen.

Darllen erthygl

Llifogydd sydyn yn yr Himalayas: mae newid hinsawdd yn eu gwaethygu, ond mae cynllunio gwael yn eu gwneud yn angheuol

Mewn erthygl yn The Conversation, mae Dr Manudeo Singh yn egluro sut mae llifogydd yn yr Himalaya yn naturiol, ond mae cynllunio gwael yn troi glaw yn drychineb. Gallai darllen y tir achub bywydau.

Darllen erthygl

Mapio microbau pyllau glo Cymru i helpu i gynhesu cartrefi 

Mae gwyddonwyr o Gymru wedi mapio’r microbau cuddiedig sy’n ffynnu ym mhyllau glo segur de Cymru, gan helpu i oresgyn y rhwystrau i ddefnyddio dŵr y pyllau i gynhesu cartrefi Prydain.  

Darllen erthygl

Offeryn AI yn awtomeiddio mesur ffrwythau planhigion er mwyn bridio cnydau gwell

Mae gwyddonwyr Prifysgol Aberystwyth yn datblygu offer deallusrwydd artiffisial newydd sy'n mesur hadau a phodiau hadau planhigion yn awtomatig er mwyn bridio mathau gwell o gnydau.

Darllen erthygl

Pysgod yn defnyddio mwy o egni i aros yn llonydd nag a feddyliwyd yn wreiddiol, yn ôl ymchwil

Mae ymchwil newydd wedi canfod bod pysgod sy'n aros yn llonydd mewn dŵr yn defnyddio llawer mwy o egni nag a feddyliwyd yn wreiddiol.

Darllen erthygl

Lansio arolwg troseddau gwledig Cymru i fesur cynnydd

Mae arolwg newydd ar droseddau fferm a chefn gwlad ar draws Cymru wedi’i lansio gan Brifysgol Aberystwyth.

Darllen erthygl

Cynyddu defnydd y Gymraeg yn y gweithle – ymchwil newydd

Mae angen dwysáu ymdrechion i gynyddu’r defnydd o’r iaith Gymraeg yn y gweithle, yn ôl adroddiad newydd.

Darllen erthygl

Anrhydeddu daearyddwr am ymchwil ac addysgu rhagorol

Mae daearyddwr o Aberystwyth, Dr Cerys Jones, wedi derbyn gwobr am ei chyfraniad rhagorol i ymchwil wyddonol ac addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

Darllen erthygl

Daeth Perito Moreno yn seren rhewlif cyntaf y byd – ond nawr mae ar fin diflannu

Mewn erthygl yn The Conversation, mae'r Athro Neil Glasser yn trafod sut mae un o ychydig rewlifoedd sefydlog Patagonia bellach ar fin cwympo.

Darllen erthygl

Pacio odyn gydag AI er mwyn lleihau allyriadau

Mae arbenigwyr mathemateg yn defnyddio Deallusrwydd Artiffisial i helpu’r diwydiant cerameg cywasgu mwy o wrthrychau mewn odyn er mwyn lleihau ei ôl troed carbon.

Darllen erthygl

Pobl nid rhewlifau a gludodd gerrig gleision o Gymru i Gôr y Cewri – ymchwil newydd

Cafodd cerrig gleision byd-enwog Côr y Cewri eu cludo o Sir Benfro i Wastadfaes Caersallog gan bobl ac nid rhewlifoedd fel yr honnwyd yn flaenorol, yn ôl ymchwil wyddonol newydd.

Darllen erthygl

AI a biotechnoleg yn gyrru'r chwyldro nesaf mewn datblygu cnydau gwydn - adroddiad newydd

A major review published in the prestigious journal Nature today outlines how artificial intelligence and biotechnology could transform global crop production — helping to build more resilient food systems in the face of climate change, pests and population growth.

Darllen erthygl