Newyddion Ymchwil
Arbrawf newydd i drawsnewid sut mae pobl yn cofnodi eu diet dyddiol
Mae gwyddonwyr yn recriwtio oedolion o bob rhan o'r DU i gymryd rhan mewn treial arloesol i olrhain yn gywir beth mae pobl yn ei fwyta a'i yfed yn eu bywydau bob dydd.
Darllen erthygl
‘Cigoedd anghofiedig’ – bwyd maethlon y dyfodol?
Gallai cigoedd anghofiedig fel yr afu, y galon a'r arennau ddychwelyd fel math newydd o fwyd llawn maeth, yn ôl gwyddonwyr.
Darllen erthygl
Camerâu gwisgadwy a Deallusrwydd Artiffisial yn datgelu arferion bwyta
Ni all unrhyw un offeryn fesur dietau pobl yn gywir, ond mae ymchwil newydd yn dangos y gallai cyfuno gwahanol ddulliau – o gamerâu gwisgadwy i ddadansoddi biofarcwyr dietegol – gynnig y darlun mwyaf dibynadwy o'r hyn y mae pobl yn ei fwyta.
Darllen erthygl
Gallai astudio llid y groth mewn da byw helpu i drin anffrwythlondeb mewn pobl
Gallai ymchwil i helpu i leihau llid y groth mewn anifeiliaid da byw fraenaru’r tir ar gyfer datblygu cyffuriau newydd i drin anffrwythlondeb mewn menywod, yn ôl adolygiad gwyddonol newydd.
Darllen erthygl
Prosiect drôn gwerth £2.5m i daclo malaria yn Affrica
Bydd dronau a deallusrwydd artiffisial yn cael eu defnyddio mewn ymdrech newydd gwerth £2.5 miliwn a arweinir gan Brifysgol Aberystwyth i atal malaria rhag datblygu mewn ardaloedd yn Affrica, gyda chyllid gan y Gates Foundation.
Darllen erthygl
Bywydau cudd cathod yn allweddol ar gyfer cynlluniau i ailgyflwyno’r gath wyllt
Gallai astudiaeth newydd sy'n edrych ar fywydau cudd cathod fferal a chathod sy’n crwydro’n rhydd yng Nghymru helpu i lywio’r drafodaeth ynghylch ailgyflwyno cathod gwyllt i’r wlad.
Darllen erthygl
Geiriadur cyntaf hen ieithoedd Celtaidd Prydain ac Iwerddon ar ei ffordd
Mae geiriadur cyflawn cyntaf ieithoedd Celtaidd hynafol Prydain ac Iwerddon yn cael ei lunio gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Atal erchyllterau yw ffocws tîm ymchwil newydd
Mae grŵp newydd a fydd yn hybu ymdrechion i atal camddefnydd grym ledled y byd wedi’i lansio gan academyddion ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Daearyddwr o Aberystwyth yn ennill un o brif anrhydeddau’r Unol Daleithiau am ei ymchwil i afonydd mewn diffeithdir
Mae arbenigwr blaenllaw ar amgylcheddau diffeithdir o'r Brifysgol wedi derbyn gwobr ryngwladol nodedig am ei waith mewn seremoni yn yr Unol Daleithiau.
Darllen erthygl
Astudio effaith hirdymor fepio ar iechyd yr ysgyfaint
Mae gwyddonwyr o Brifysgol Aberystwyth yn rhan o brosiect gwerth £1.55m i ddarganfod risgiau a buddion hirdymor fepio ar iechyd ysgyfaint ysmygwyr.
Darllen erthygl
Dathlu 25 mlynedd o astudio hen ieithoedd Celtaidd yn Aberystwyth
Cynhelir cynhadledd i ddathlu dros 25 mlynedd o astudio hen ieithoedd Celtaidd ym Mhrifysgol Aberystwyth yn ddiweddarach y mis hwn.
Darllen erthygl
Dyfais AI i adfer lleferydd yn ennill gwobrau myfyrwyr
Myfyriwr a greodd ddyfais i helpu pobl ag amhariad lleferydd, ac un a ddechreuodd fusnes i dyfu te yn lleol oedd ymhlith enillwyr cystadleuaeth dechrau busnes myfyrwyr.
Darllen erthygl
Astudiaeth o rewlifoedd yn yr Andes yn taflu goleuni ar effaith yr hinsawdd yn y dyfodol
Mae ymchwil newydd wedi canfod bod rhewlifoedd yr Andes wedi tyfu yn ystod cyfnod acíwt o newid yn yr hinsawdd ar ddiwedd yr Oes Iâ ddiwethaf.
Darllen erthygl
Profi ‘hwb’ imiwnedd brechlyn gwartheg - ymchwil newydd
Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth yn arwain ymchwil ar sut y gall brechlyn cyffredin hybu imiwnedd cyffredinol mewn da byw.
Darllen erthygl
Parasitolegwyr yn cydweithio i fynd i'r afael â chlefydau llyngyr dinistriol
Mae arbenigwr parasitoleg yn ymuno â rhwydwaith newydd ledled y DU i yrru ymchwil fyd-eang yn y frwydr yn erbyn clefydau parasitig mewn pobl ac anifeiliaid.
Darllen erthygl
Penodi academyddion o Aberystwyth i asesu rhagoriaeth ymchwil y DU
Cyhoeddwyd bod wyth academydd arall o Brifysgol Aberystwyth wedi’u penodi’n aelodau o is-baneli nodedig sy'n asesu rhagoriaeth ymchwil yn sector addysg uwch y DU gan ddod â'r cyfanswm i naw.
Darllen erthygl
Straen acíwt mewn ceffylau ddim o reidrwydd yn gysylltiedig â’r dewis o ffrwyn - astudiaeth
Mae astudiaeth newydd wedi canfod nad y math o ffrwyn y mae ceffylau’n ei gwisgo mewn cystadlaethau dressage yw'r unig ffactor sy'n effeithio ar eu lefelau straen.
Darllen erthygl
Llifogydd sydyn yn yr Himalayas: mae newid hinsawdd yn eu gwaethygu, ond mae cynllunio gwael yn eu gwneud yn angheuol
Mewn erthygl yn The Conversation, mae Dr Manudeo Singh yn egluro sut mae llifogydd yn yr Himalaya yn naturiol, ond mae cynllunio gwael yn troi glaw yn drychineb. Gallai darllen y tir achub bywydau.
Darllen erthygl
Mapio microbau pyllau glo Cymru i helpu i gynhesu cartrefi
Mae gwyddonwyr o Gymru wedi mapio’r microbau cuddiedig sy’n ffynnu ym mhyllau glo segur de Cymru, gan helpu i oresgyn y rhwystrau i ddefnyddio dŵr y pyllau i gynhesu cartrefi Prydain.
Darllen erthygl
Offeryn AI yn awtomeiddio mesur ffrwythau planhigion er mwyn bridio cnydau gwell
Mae gwyddonwyr Prifysgol Aberystwyth yn datblygu offer deallusrwydd artiffisial newydd sy'n mesur hadau a phodiau hadau planhigion yn awtomatig er mwyn bridio mathau gwell o gnydau.
Darllen erthygl
Pysgod yn defnyddio mwy o egni i aros yn llonydd nag a feddyliwyd yn wreiddiol, yn ôl ymchwil
Mae ymchwil newydd wedi canfod bod pysgod sy'n aros yn llonydd mewn dŵr yn defnyddio llawer mwy o egni nag a feddyliwyd yn wreiddiol.
Darllen erthygl
Lansio arolwg troseddau gwledig Cymru i fesur cynnydd
Mae arolwg newydd ar droseddau fferm a chefn gwlad ar draws Cymru wedi’i lansio gan Brifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Cynyddu defnydd y Gymraeg yn y gweithle – ymchwil newydd
Mae angen dwysáu ymdrechion i gynyddu’r defnydd o’r iaith Gymraeg yn y gweithle, yn ôl adroddiad newydd.
Darllen erthygl
Anrhydeddu daearyddwr am ymchwil ac addysgu rhagorol
Mae daearyddwr o Aberystwyth, Dr Cerys Jones, wedi derbyn gwobr am ei chyfraniad rhagorol i ymchwil wyddonol ac addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.
Darllen erthygl
Daeth Perito Moreno yn seren rhewlif cyntaf y byd – ond nawr mae ar fin diflannu
Mewn erthygl yn The Conversation, mae'r Athro Neil Glasser yn trafod sut mae un o ychydig rewlifoedd sefydlog Patagonia bellach ar fin cwympo.
Darllen erthygl
Pacio odyn gydag AI er mwyn lleihau allyriadau
Mae arbenigwyr mathemateg yn defnyddio Deallusrwydd Artiffisial i helpu’r diwydiant cerameg cywasgu mwy o wrthrychau mewn odyn er mwyn lleihau ei ôl troed carbon.
Darllen erthygl
Pobl nid rhewlifau a gludodd gerrig gleision o Gymru i Gôr y Cewri – ymchwil newydd
Cafodd cerrig gleision byd-enwog Côr y Cewri eu cludo o Sir Benfro i Wastadfaes Caersallog gan bobl ac nid rhewlifoedd fel yr honnwyd yn flaenorol, yn ôl ymchwil wyddonol newydd.
Darllen erthygl
AI a biotechnoleg yn gyrru'r chwyldro nesaf mewn datblygu cnydau gwydn - adroddiad newydd
A major review published in the prestigious journal Nature today outlines how artificial intelligence and biotechnology could transform global crop production — helping to build more resilient food systems in the face of climate change, pests and population growth.
Darllen erthygl
Helpu ffermwyr i fynd i'r afael â chlefyd parasitig difrifol mewn da byw
Mae angen canllawiau gwell ac offer ymarferol i helpu ffermwyr i fynd i'r afael mewn ffordd gynaliadwy â'r broblem fawr o heintiau llyngyr yr iau mewn da byw, yn ôl ymchwil newydd.
Darllen erthygl
Cynllun i greu ap ffôn symudol i ganfod clwyf tatws yn gynnar
Cyn hir mae’n bosib y bydd modd canfod clwyf tatws, un o’r clefydau cnydau mwyaf dinistriol yn y byd, trwy ddefnyddio ffonau symudol, diolch i ap newydd sy'n cael ei ddatblygu gan wyddonwyr o Gymru.
Darllen erthygl
Mae achosion o’r tafod glas yn peryglu da byw yn y DU – yr hyn sydd angen i chi ei wybod am y feirws
Mewn erthygl yn The Conversation, mae Dr Cate Williams yn trafod sut mae math newydd o feirws y tafod glas yn lledaenu gan beryglu da byw a rhoi pwysau newydd ar ffermwyr.
Darllen erthygl
Academydd yn helpu i olrhain pengwiniaid sy’n mynd ar goll wrth iddynt deithio adref
Mae prosiect adsefydlu pengwiniaid ym Mrasil yn olrhain siwrneiau pengwiniaid wrth iddynt deithio adref, gyda chymorth academydd o Brifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Cynhadledd ar fudo yn trafod newid hinsawdd a chreu ffiniau
Cafodd y tueddiad cynyddol o bobl yn ffoi rhag newid hinsawdd ei drafod mewn cynhadledd mudo a gynhaliwyd ym Mhrifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
Astudiaeth yn rhybuddio bod Deallusrwydd Artiffisial yn sbarduno cynnydd sylweddol mewn ymchwil iechyd amheus
Mae astudiaeth newydd yn awgrymu y gallai’r defnydd o adnoddau Deallusrwydd Artiffisial fod yn gyfrifol am gynnydd sylweddol mewn erthyglau ymchwil iechyd a allai fod yn gamarweiniol.
Darllen erthygl
Tynnu coes? Gwyddonwyr yn cwestiynu a ydyn ni’n etifeddu sgiliau dweud jôcs
Mae gwyddonwyr yn dechrau cwestiynu a yw pobl yn etifeddu’r gallu i ddweud jôc ddoniol, yn ôl ymchwil newydd.
Darllen erthygl
Trapiau fioled yn well ar gyfer rheoli pryfed sy'n cnoi - ymchwil
Mae trapiau lliw fioled yn well am reoli pryfed na’r rhai glas a du traddodiadol, yn ôl ymchwil newydd.
Darllen erthygl
Prifysgol a Bwrdd Iechyd yn cydweithio i hybu ymchwil ac arloesedd
Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda a Phrifysgol Aberystwyth yn ymestyn eu partneriaeth i helpu i wella iechyd a lles cymunedau yng ngorllewin Cymru ar ôl llofnodi cytundeb newydd.
Darllen erthygl
Canolfan cywarch diwydiannol newydd i yrru arloesedd gwyrdd
Mae canolfan newydd sydd wedi’i sefydlu i ddatgloi potensial cywarch diwydiannol wedi'i lansio ar Gampws ArloesiAber Prifysgol Aberystwyth.
Darllen erthygl
A all Prydain fod yn genedl o dyfwyr te? Mae gwyddonwyr yn dweud y gall – ac y gallai hyd yn oed fod yn dda i’ch iechyd
Mewn erthygl yn The Conversation mae Dr Amanda Lloyd a'r Athro Nigel Holt yn awgrymu y gellir tyfu te yn y DU – ac y gallai fod yn dda i bobl a'r blaned.
Darllen erthygl
Gwobr o fri i fath ‘eithriadol’ o geirch a fridiwyd yn Aberystwyth
Mae’r math mwyaf poblogaidd o geirch yn y DG, a fridiwyd ym Mhrifysgol Aberystwyth, wedi cipio un o wobrau uchaf ei bri y diwydiant.
Darllen erthygl
Mynd i'r afael â heriau mwyaf argyfyngus cymdeithas
Bydd academyddion yn ymchwilio i sut mae dinasyddion, sefydliadau cymdeithas sifil a llunwyr polisïau'n cydweithio i fynd i'r afael â rhai o broblemau mwyaf dybryd cymdeithas.
Darllen erthygl
Wynebau ceffylau yn adrodd cyfrolau - astudiaeth newydd yn mapio’u hiaith wyneb gyfoethog
Mae ymchwil newydd wedi datgelu bod gan geffylau "iaith" wyneb llawer mwy soffistigedig a llawn mynegiant na’r hyn a ystyriwyd yn flaenorol.
Darllen erthygl
Gwyddonwyr i fynd i'r afael â bygythiad clwy tatws – ymchwil newydd
Bydd gwyddonwyr yn gweithio ar ffyrdd newydd o fynd i'r afael â chlefyd sy'n achosi colledion sylweddol i gnydau ledled y byd, gan gynnwys clwy tatws, diolch i grant ymchwil newydd.
Darllen erthygl
Ditectifs morol yn taflu goleuni ar fywydau cyfrinachol dolffiniaid Bae Ceredigion
Caiff rhai o ddirgelion bywydau tanddwr dolffiniaid trwynbwl Bae Ceredigion eu datgelu fel rhan o brosiect ymchwil arloesol.
Darllen erthygl
Gallai robotiaid helpu i fonitro dirywiad bioamrywiaeth – astudiaeth newydd
Gallai robotiaid helpu i olrhain dirywiad bioamrywiaeth ar draws eangdiroedd y byd, yn ôl astudiaeth newydd.
Darllen erthygl
Clefyd newydd yn bygwth coed derw - chwilio am wirfoddolwyr
Mae perchnogion a rheolwyr coetiroedd yn cael eu gwahodd i helpu i fonitro iechyd y rhywogaeth fwyaf eiconig o goed ym Mhrydain.
Darllen erthygl
Amser tyfu mwy o de cartref?
Gallai rhesi o blanhigion te ddod yn olygfa fwy cyfarwydd ar fryniau Cymru a rhannau eraill o’r Deyrnas Gyfunol yn y dyfodol.
Darllen erthygl
Canllaw i wirio pa mor dda rydych chi’n heneiddio
Wrth ysgrifennu yn The Conversation, mae Dr Marco Arkesteijn a Dr Alexander Taylor yn trafod nad yw sefyll ar un goes wrth frwsio eich dannedd yn archwiliad llawn o heneiddio, ac yn esbonio pam mae cyflymder cerdded, hyblygrwydd y meddwl a sgôr lles cyffredinol yn bwysicach.
Darllen erthygl
Gwyddonwyr o Aberystwyth yn helpu i fonitro beleod
Mae gwyddonwyr o Brifysgol Aberystwyth yn helpu i fonitro llwyddiant yr ymdrechion i ailgyflwyno mamal prinnaf ond un Prydain.
Darllen erthygl
Gall ymchwil gwefus hollt leihau llawdriniaethau plant
Gallai ymchwil helpu plant sy'n cael eu geni â gwefus a thaflod hollt i osgoi llawdriniaethau pellach wrth iddyn nhw dyfu’n hŷn.
Darllen erthygl